Akciğer kanserinde erken tanı, hastaların yaşam süresini belirgin ölçüde artırırken tedavi başarısını da önemli ölçüde etkiliyor. Uzmanlara göre, akciğer kanserinin ilk evrelerinde teşhis edilmesi, hastaların yüzde 90’a varan bir oranla sağ kalım şansını yükseltiyor. Ancak, buna rağmen hala birçok kişi düzenli kontrol yaptırmayı ihmal ediyor.
Bu konuda yapılan son araştırmalar da erken teşhisin önemini gözler önüne seriyor. Dünya genelinde yaklaşık 1.8 milyon kişinin her yıl akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybettiği tespit edilirken, bu ölümlerin büyük bir kısmının geç tanı nedeniyle gerçekleştiği belirtiliyor. Örneğin, geçtiğimiz yıl Avrupa’da yapılan geniş çaplı bir araştırmada, düşük doz bilgisayarlı tomografi (BT) taramasının, risk altındaki bireylerde akciğer kanserinden kaynaklanan ölümleri yüzde 20 oranında azalttığı ortaya çıktı.
Türkiye’de ise durum daha farklı bir tablo sergiliyor. Sağlık Bakanlığı’nın son verilerine göre, sigara içen ya da pasif içici konumunda olan bireylerin akciğer kanseri riski taşıdığına dair farkındalık seviyesi hala istenen düzeyde değil. Uzmanlar, özellikle sigara içen 50 yaş üstü bireylerin yıllık kontrollerini mutlaka yaptırmaları gerektiğini vurguluyor.
Erken tanı için kullanılan tarama yöntemlerinin erişilebilirliği ise ayrı bir tartışma konusu. Her ne kadar devlet destekli sağlık hizmetleri kapsamında tarama çalışmaları artsa da, kırsal bölgelerde yaşayan bireylerin bu olanaklara ulaşmasında zorluklar yaşadığı belirtiliyor. Buna çözüm olarak mobil tarama merkezlerinin yaygınlaştırılması öneriliyor.
Uzmanlar ayrıca, belirtilerin genellikle hastalığın ilerleyen safhalarında ortaya çıktığını hatırlatarak "belirtiler yoksa sorun da yok" algısının yıkılması gerektiğini ifade ediyor. Öksürük, kanlı balgam ya da ani kilo kaybı gibi şikayetlerde vakit kaybetmeden doktora başvurmanın hayati önem taşıdığının altını çiziyorlar.
(Fatma Hatun Altıkardeş)