Günlük hayatta çoğu kişinin yaptığı bir şey varsa o da aynı anda birden fazla işi halletmeye çalışmaktır. Mesajlara cevap verirken toplantıyı dinlemek, yemek hazırlarken aynı zamanda kitap okumak ya da başka bir görevi yerine getirmek oldukça yaygın bir durum. Ancak bilim insanları, beynimizin bu tür çoklu görevlerde sanıldığı kadar başarılı olmadığını ortaya koyuyor.
Nörobilimciler, beynin bölümlerinin aynı anda birden fazla karmaşık görevi yerine getirme kapasitesine sahip olmadığını öne sürüyor. Araştırmalara göre, beyin iki farklı iş veya düşünceyle uğraştığında görev değişimi sırasında dikkat ve enerji kaybı yaşanıyor. Örneğin, Fransa’da yapılan bir çalışmada katılımcılardan, aynı anda iki farklı görevi yerine getirmeleri istendi. Sonuçlar, beynin bu durumlarda bölünmüş dikkate geçtiğini ve her iki işin verimliliğinin düştüğünü ortaya koydu.
Bunun nedeni ise beynimizin ön lobunda yer alan "prefrontal korteks" denilen bölgenin sınırlamalarından kaynaklanıyor. Prefrontal korteks, karar verme, problem çözme ve odaklanma gibi önemli bilişsel işlevlerden sorumludur. Ancak bu bölüm aynı anda yalnızca tek bir karmaşık göreve odaklanacak şekilde tasarlanmıştır. Eğer birden fazla işle uğraşırsak beyin, bu görevler arasında sürekli geçiş yapar ve bu da algısal yükü artırarak hata yapma ihtimalini artırır.
Harvard Üniversitesi ve Stanford Üniversitesi tarafından ortaklaşa yürütülen bir başka çalışmada, aynı anda birçok iş yapmaya çalışmanın stres düzeylerini önemli ölçüde artırdığı gözlemlendi. Bu durum zamanla dikkat bozuklukları, duygusal tükenmişlik ve uzun vadede zihinsel sağlık sorunlarına neden olabiliyor. Örneğin, sürekli e-postaları kontrol ederken aynı anda toplantıya odaklanmaya çalışan kişilerde stres seviyeleri, tek bir işe konsantre olanlara oranla daha yüksek bulunmuş.
Bilim insanları, daha odaklanmış ve verimli çalışmak için "monotasking" olarak adlandırılan tek görev yönetimi anlayışını öneriyor. Bu yaklaşım, zamanınızı verimli kullanmayı ve bir işe tüm dikkatinizi vermenizi hedefler. Araştırmalar, tek bir göreve odaklanmanın hem işi daha hızlı bitirdiğini hem de hata oranını düşürdüğünü gösteriyor. Ayrıca bu yöntem stresi azaltarak kişinin zihinsel sağlığını korumasına destek oluyor.
Beynimiz biyolojik kapasitesi gereği aynı anda iki karmaşık işle aynı verimle ilgilenemez. Günümüzde hızla akan yaşamda çoklu görev anlayışının yarattığı illüzyona kapılmak kolay olsa da çalışmalar, bunun uzun vadede zarar verdiğini açıkça ortaya koyuyor. Daha iyi bir zihinsel performans ve sağlıklı bir beyin için işlerinizi sırayla yapmayı ve konsantrasyonunuzu tek bir noktaya yönlendirmeyi alışkanlık haline getirmeniz önemlidir. Unutmayın, daha fazla iş yapmaya çalışmak her zaman daha üretken olduğunuz anlamına gelmez.
(Fatma Hatun Altıkardeş)