Son dönemde iş arayanların sayısında hızla artış yaşanırken, istihdam piyasasında ilan sayılarındaki gözle görülür azalma dikkat çekiyor. Pandemi sonrası toparlanma çabalarının sürdüğü bir ekonomik ortamda iş arayan bireyler, özellikle nitelikli pozisyonlara ulaşmada ciddi zorluklar yaşıyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) son verilerine göre işsizlik oranı yüzde 9 seviyelerinde rapor edilirken, sessiz bir kriz niteliğinde olan "gizli işsizlik" oranı ise giderek artış gösteriyor.
Kariyer platformlarından elde edilen istatistikler, sorunların boyutunu daha net ortaya koyuyor. Popüler bir iş bulma sitesinin paylaştığı verilere göre, 2022’nin aynı dönemine kıyasla açılan iş ilanlarının yüzde 15 oranında azaldığı görülüyor. Öte yandan, bir iş ilanına yapılan başvuru sayısı ortalama yüzde 30 oranında artmış durumda. Sektör bazında en büyük daralmanın teknoloji ve finans alanlarında yaşandığı belirtilirken, perakende ve hizmet sektörlerinde de taleplerin düşüşe geçtiği ifade ediliyor.
Uzmanlar bu tabloyu birkaç temel neden üzerinden değerlendiriyor. Ekonomik duraksama ve şirketlerin büyüme planlarını yavaşlatması, özellikle orta ölçekteki firmaların işe alım süreçlerini ciddi şekilde etkiliyor. Bunun yanı sıra, dijitalleşme ve otomasyon süreçlerinin hızlanmasıyla birlikte bazı pozisyonların yerini teknolojik çözümler aldı. Ne yazık ki bu değişim, nitelikli çalışan adaylarının dahi uzun süredir iş arama süreçlerinden olumlu sonuç alamamasına yol açıyor.
Ekonomistler bu sürecin sadece bireysel değil, toplumsal etkiler de doğurduğunun altını çiziyor. İş bulamama kaygısı bireylerin psikososyal durumunu olumsuz etkiliyor ve geleceğe dair umutları baltalıyor.
Diğer yandan, sektör temsilcileri çözüm önerileri üzerinde duruyor. İstihdamda yaşanan bu durgunluğun aşılabilmesi için hükümetin daha fazla teşvik paketini hayata geçirmesi, işverenlerin ise mevcut çalışanlarını korumak ve yeni alımlar yapma konusunda daha cesur adımlar atması gerektiği vurgulanıyor. Ayrıca mesleki eğitim programlarının genişletilerek işgücü piyasasındaki uyumsuzluğun giderilmesi de önemli bir çözüm aracı olarak öne çıkıyor.
(Özkan Güngörmez)