Son yıllarda hızlı bir yükseliş trendi yakalayan e-ticaret, sadece tüketici alışkanlıklarını değil, aynı zamanda nakliye ve lojistik sektörlerinin çalışma biçimini de derinden etkiledi. Özellikle pandemi dönemiyle birlikte dijital alışverişe olan ilginin katlanarak artması, nakliye ekonomisinde yeni fırsatlarla beraber önemli yapısal dönüşümler yarattı.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, 2022'de e-ticaret hacmi bir önceki yıla kıyasla yaklaşık %40 oranında büyürken, teslimat sürelerindeki taleplerin hız kazanması lojistik şirketlerini daha esnek ve yenilikçi çözümler üretmeye zorladı. Sadece büyük şehirlerde değil, küçük yerleşim birimlerine kadar genişleyen dağıtım ağı, sektörü hem sürdürülebilirlik hem de operasyonel maliyetler açısından yeni zorluklarla karşı karşıya bırakıyor.
Araştırma bulgularına göre, geleneksel kargo şirketlerinin yanı sıra teslimat sektörüne odaklanan startup'ların sayısında da ciddi bir artış yaşanmakta. Son dönemde yapılan bir sektörel analizde, mikro dağıtım noktalarına dayalı yeni modellerin uygulanmaya başlanmasıyla birlikte tüketiciye daha hızlı ulaşım sağlama çabalarının arttığı görülüyor. Bu gelişmeler, kara taşımacılığına büyük bir ağırlık verirken, aynı zamanda kargo izleme sistemleri gibi dijital yeniliklerin de entegrasyonuna olan ihtiyacı daha da artırmakta.
E-ticaretin yükselişiyle değişen bir diğer dinamik ise sürdürülebilirlik beklentileri. Pew Araştırma Merkezi’nin 2023 raporuna göre, tüketicilerin %68’i çevre dostu paketleme ve dağıtım seçeneklerini tercih ediyor. Bu durum daha az karbon salınımı sağlayan elektrikli araçlar ile alternatif enerji kaynaklarını kullanan lojistik çözümlerinin öne çıkmasını sağladı. Ancak bu tür uygulamaların yaygınlaşması için altyapı yatırımları kadar devlet teşviklerine de ihtiyaç duyuluyor.
Ayrıca artan rekabet ortamında, müşteri memnuniyetini ön planda tutma hedefi teslimatların aynı gün veya saat içinde gerçekleşmesi yönündeki talepleri artırıyor. Türkiye'de şu anda birçok firma "son kilometre lojistiği" adı verilen kritik süreçlere yatırım yaparken, sektördeki uzmanlar bu alandaki maliyet yükünün giderek arttığını ifade ediyor.
Uzmanlar, e-ticaretin büyüme potansiyeli sürerken lojistik sektöründe teknolojiye yapılan yatırımların devam edeceğini öngörüyor. Ancak sektörün uzun vadeli başarısı için düzenleyici mekanizmaların hayata geçirilmesi ve küçük ölçekli firmaların desteklenmesi gerektiği belirtiliyor.
(Ramazan Gültaş)