Türkiye’de konut piyasası, son dönemde orta gelir grubundaki aileler için giderek daha zorlayıcı bir hal alıyor. Uzmanların ve piyasa gözlemcilerinin analizlerine göre, artan talep, sınırlı arz ve ekonomik dalgalanmalar, ev fiyatlarının hızlı bir şekilde yükselmesine sebep oluyor. Bu durum, özellikle sabit gelirle geçinen ailelerin ev sahibi olma hayalini neredeyse imkânsız bir hale getirdi.
Gayrimenkul sektöründe yapılan araştırmalar, 2023’ün ilk yarısında konut fiyatlarının geçtiğimiz yılın aynı dönemine göre ortalama yüzde 35 oranında arttığını ortaya koyuyor. Özellikle büyükşehirlerde bu artış daha da belirgin bir şekilde görülüyor. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi merkezlerde fiyat artış oranı yüzde 40’ları aşarken, ülke genelinde kira bedellerinde de ciddi bir yükseliş gözlemleniyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre, konut satışlarının yüzde 70'i kredili işlemlerden oluşurken, kredi faiz oranlarındaki artış da tüketicilerin üzerindeki yükü ağırlaştırıyor.
Uzmanlar, bu durumu birkaç temel faktöre bağlıyor. Öncelikli nedenlerden biri, konut yapım maliyetlerindeki artış. İnşaat sektöründe kullanılan malzemelerin döviz kuruna bağlı olarak yükselmesi, müteahhitlerin maliyetlerini artırırken piyasadaki yeni konut arzını sınırlıyor. Bunun yanında, artan nüfus ve iç göç gibi demografik etkenler de talebi artırarak fiyatların yükselmesine katkıda bulunuyor.
Konut satışlarına yönelik finansal düzenlemelerin eksikliği ise tüketiciye olan etkileri derinleştiriyor. Çoğu tüketici uygun fiyatlı ev bulmakta zorlanırken, bazı aileler yüksek kira bedellerini karşılayamadıkları için yer değişikliği yapmak zorunda kalıyor. Sosyal Politikalar Enstitüsü tarafından yapılan bir araştırma, orta gelirli ailelerin yüzde 60’ının artık konut ihtiyacını karşılamakta ciddi şekilde zorlandığını ve bu durumun hayat kalitesini olumsuz yönde etkilediğini gösteriyor.
Ekonomistler, uzun vadede konut fiyatlarındaki yükselişi kontrol altına alabilmek adına sosyal konut projelerinin artırılması ve düşük gelir gruplarına yönelik finansman desteği sağlanması gerektiğinin altını çiziyor. Ayrıca yerel yönetimlerin şehir planlamalarını yeniden gözden geçirerek yeni yaşam alanları oluşturması ve arz tarafına yönelik yatırımların artırılması gerektiği vurgulanıyor.
(Sema Yüksel Güngörmez)