Son yıllarda inşaat sektöründe yaşanan hareketlilik, artan maliyetler ve ekonomik dalgalanmaların etkisiyle yerini duraklama dönemine bırakmış durumda. Türkiye’nin büyümesinde ve istihdamında önemli rol oynayan sektör, yeni projelerin azalmasıyla bir süredir ivme kaybı yaşıyor. Uzmanlar, bu durumun hem sektör çalışanlarını hem de ilgili yan sektörleri olumsuz etkilediğini belirtiyor.
Araştırmalardan elde edilen bulgular, son bir yılda yeni ruhsat başvurularında ciddi bir düşüş yaşandığını gösteriyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, inşaat ruhsatlarında yüzde 25’e varan azalma dikkat çekiyor. Ayrıca, mevcut projelerdeki ilerlemelerin yavaşladığı ve teslim sürelerinin uzadığı da verilerle ortaya konuluyor.
Sektör temsilcileri, bu tabloyu büyük ölçüde maliyet artışlarına bağlıyor. Artan döviz kurları, yükselen enerji fiyatları ve hammadde tedarikindeki sıkıntılar müteahhitleri zorlarken, projelerin maliyetlerini de neredeyse öngörülemeyecek noktaya taşıyor. İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) temsilcileri, özellikle demir-çelik, çimento ve işçilik gibi temel girdilerdeki fiyat artışlarının sektörü çıkmaza soktuğuna dikkat çekiyor.
Yapılan bir ankette, müteahhitlerin yüzde 70’inden fazlasının artan maliyetler nedeniyle yeni projelerde risk almaktan çekindiği tespit edildi. Bankaların sektöre ayırdığı kredi limitlerinde de düşüş olduğu ifade edilirken, yüksek faiz oranlarının mevcut kaynaklara erişimi daha da zorlaştırdığı belirtiliyor. Bir müteahhit konuyla ilgili şu değerlendirmeyi yapıyor: “Artan maliyetler nedeniyle bütçe hazırlamak artık neredeyse imkansız hale geldi. Bankalar da bu risk ortamında kredi vermeye sıcak bakmıyor. Yeni projelere başlama planlarımızı askıya almak zorunda kaldık.”
Ek olarak, konut satışlarındaki durgunluk da sektördeki problemleri derinleştiren bir diğer faktör. Vatandaşların satın alma gücünün düşmesi, kredi faizlerinin yükselmesi ve enflasyon baskısı, gayrimenkul piyasasının talep yönlü olarak daralmasına yol açtı. Yeni konutların finansmanı zorlaşırken, projelerin kârlılığı da azalmış durumda.
Peki, bu durumu tersine çevirmek mümkün mü? Sektör temsilcileri ve ekonomistler, devlet desteğinin kritik öneme sahip olduğunun altını çiziyor. Özellikle inşaat alanında kullanılacak temel malzemeler için teşviklerin artırılması ve faiz oranlarının dengelenmesi gerektiği vurgulanıyor. Bazı uzmanlar ise daha uzun vadeli ve sürdürülebilir çözümler için kentsel dönüşüm odaklı modellere ağırlık verilmesi gerektiğini belirtiyor.
Yetkililerden gelen açıklamalar da sektör temsilcilerinin beklentileriyle örtüşüyor. Geçtiğimiz günlerde yapılan bir basın toplantısında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkilileri, sektördeki darboğazı çözmek için yeni teşvik paketlerinin gündemde olduğunu belirtti.
(Dilvin Altıkardeş)