Son yıllarda kayıt dışı ekonominin azaltılmasına yönelik birçok adım atıldı, ancak bu kez de gözler toplu taşıma sektörü üzerine çevrildi. Bu kapsamda ticari taksilerde kullanılmak üzere geliştirilen yeni mali cihaz uygulaması, ekonominin şeffaflaşmasına önemli katkılar sunmayı hedefliyor.
Vergi kaybının önlenmesi, sektördeki kayıt dışılığın minimum seviyelere indirilmesi ve taksicilik faaliyetlerinin tamamen denetlenebilir bir yapıya kavuşması amacıyla hayata geçirilecek olan bu sistem, çeşitli yenilikler barındırıyor. Gelir İdaresi Başkanlığı’nın kontrolünde yürütülen bu çalışmada, tüm ticari taksilerde mali cihaz bulundurma zorunluluğu getirilmesi planlanıyor.
Bu yeni dönemin temel dayanak noktası, taksilerdeki gelir akışını dijitalleştirmek ve her yolculuğun kaydını canlı olarak sisteme entegre etmek. Araştırmalara göre sektördeki kayıt dışılığın oranı, toplam ticari faaliyetlerin yüzde 20’sini bulabiliyor. Bu durum, devletin vergilendirme temelinde ciddi kayıplar yaşamasına neden oluyor. Örneğin, taksi işletmecisinin günlük gelir beyanında tam ve doğru bilgi sağlamaması, maliyede tespit edilmesi zor boşluklara yol açıyor. Mali cihaz dönemiyle bu sorunun tamamen ortadan kaldırılması hedeflenmekte.
Diğer taraftan bazı zorluklar da gündemde. Taksicilik sektöründe çalışanlar arasında bu yeni sistemi destekleyenlerin yanı sıra sisteme karşı çıkanlar da var. Birçok taksi şoförü, maliyetlerin artacağı endişesi taşırken, doğru uygulamalar sonucu kazancın artabileceğini öngörenler ise daha iyimser yaklaşıyor. Sistemle birlikte gelen maliyet yükünün belirli devlet teşvikleri ile dengelenmesi fikri de konuşulan çözümler arasında.
Dünya genelinde benzer uygulamaların başarıları Türkiye’deki projeye de ışık tutuyor. Örneğin, İskandinav ülkelerinde toplu taşıma sistemlerinde kayıt dışılığın büyük ölçüde azaltıldığı ve aynı zamanda müşteri ile hizmet sağlayıcı arasındaki güvenin arttığı gözlemlenmişti.
Mali cihaz uygulamasının, sadece vergi kayıplarını sıfırlamak değil, şehir içi ulaşımda teknolojiyi daha etkin kullanarak sektöre modern bir yaklaşım kazandırması da amaçlanıyor. Bu projeyle birlikte, taksicilik sektöründe yasal uyumluluğu teşvik ederek hem kamu hem de özel sektör için kazan-kazan modeli yaratılması hedefleniyor.
Her ne kadar bazı tartışmalar beraberinde gelse de bu uygulamanın kısa sürede yürürlüğe girmesi bekleniyor. İlgili düzenlemelerin tamamlanıp Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından uygulama hızla hayata geçirilecek. Şimdi gözler, bu yeniliğin hem sektörde yarattığı etkilerde hem de ülke ekonomisine sağlayacağı katkılarda olacak.
(Ayşe Candan)