Son yıllarda, kadın girişimciliği ve kırsal kalkınma hedefleri doğrultusunda artan desteklerle, Türkiye’nin dört bir yanındaki kadın kooperatifleri gücüne güç katıyor. Özellikle tarım, el sanatları, gıda üretimi ve turizm gibi alanlarda faaliyet gösteren bu kooperatifler, hem kadınların ekonomik bağımsızlık kazanmasını sağlıyor hem de bölgesel kalkınmaya katkı sunuyor.
Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı’nın ortaklaşa yürüttüğü destek programları, kırsal kesimde kurulan kadın kooperatiflerinin gelişimini hızlandırmak amacıyla çeşitli teşvik paketleri oluşturuyor. Hibe desteklerinden vergi muafiyetlerine kadar çeşitlenen bu yardımlar, sadece üretim süreçlerini değil, aynı zamanda pazarlama ve ihracat kanallarını da güçlendirmeyi hedefliyor.
2022-2023 yılları arasında yapılan saha araştırmaları, kadın kooperatiflerinin yerel ekonomi üzerindeki olumlu etkilerini net bir şekilde ortaya koyuyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı raporlara göre, kadın kooperatiflerinin faaliyet gösterdiği bölgelerde hane gelirinde yüzde 15'e varan artış gerçekleşti. Bunun yanı sıra, özellikle kadın nüfusun yoğun olduğu yerleşim alanlarında işsizlik oranlarında gözle görülür bir düşüş kaydedildi.
Kırsalda tarımsal üretimin kadın emeği üzerinden şekillendiği dikkate alındığında, devlet destekleriyle yürütülen projelerin bu alandaki sürdürülebilirliği artırdığı görülüyor. Yöresel organik ürünlerin pazarlanmasının teşvik edilmesi sayesinde, kooperatiflerin sadece ulusal ölçekte değil, uluslararası platformlarda da tanınırlığı artıyor. Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında organik ürünlere yönelik talep yükselirken, birçok Türk kadın kooperatifi bu alanda yeni ihracat anlaşmaları imzaladı.
Kadın kooperatiflerinin liderleri, devlet desteklerini memnuniyetle karşılamakla birlikte, bazı alanlarda daha fazla iyileştirme talep ediyor. Özellikle kredi olanaklarının genişletilmesi, eğitim programlarının çeşitlendirilmesi ve teknolojik alt yapının güçlendirilmesi gibi konular gündemdeki yerini koruyor. Eskişehir’de faaliyet gösteren Yıldız Kadın Kooperatifi Başkanı Ayşe Demir’in ifadesine göre, eğitim ve destekler sayesinde sadece kişisel hayatlarında değil, köyün genelinde bir dönüşüm yaşanıyor. Kadınlar artık daha özgüvenli, girişimci ve üretken. Bu durum çocuklarını da doğrudan etkiliyor.
Kırsaldaki bu hareketlilik sadece ekonomik kalkınma açısından değil; toplumsal cinsiyet eşitliği için de önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre kadınların ekonomik hayattaki liderlik rolü artarken, bu tür projeler Türkiye’nin kalkınma hedeflerine ulaşmasında önemli bir köşe taşı oluşturuyor.
(Özkan Güngörmez)