Günümüz dijital çağında sosyal medya ve çevrimiçi platformlar, gençlerin hayatlarında önemli bir yer tutuyor. Ancak bu sanal alanlar, yalnızca iletişim ve eğlence odaklı değil; aynı zamanda çeşitli olumsuz eğilimlerin ve davranışların gelişmesine de zemin hazırlıyor. Özellikle son yıllarda yaygınlaşan bir trend, gençlerin sanal gruplar ve ağlarda şiddet içerikli davranışları bir statü sembolü olarak görmeye başlaması. Bu durum, yalnızca bireysel davranışları değil, toplumsal dinamikleri de derinden etkiliyor.
Uzmanların yürüttüğü araştırmalar, gençler arasında fiziksel veya sözlü şiddeti ön plana çıkaran bazı dijital normların hızla yayıldığını ortaya koyuyor. Yapılan bir çalışmada, sosyal platformlarda oluşturulan özel grupların veya kanalların, şiddet içeren içeriklerin paylaşımı aracılığıyla genç üyeler üzerinde baskı oluşturduğu tespit edildi. Bu tür gruplarda yer almak, çoğu zaman "cesaret", "güç" ya da "saygı" gibi olgularla özdeşleştirilirken, bu normlara uymayan gençler dışlanma korkusuyla karşı karşıya kalıyor.
Peki, bu şiddet ağı nasıl çalışıyor? Araştırmacılara göre, genç bireyler, çevrimdışı dünyada (örneğin okul veya sosyal çevrelerinde) yaşadıkları başarı veya statü eksikliğini, internet ortamında telafi etmeye çalışıyor. Bu arayışta, pek çok kişi kısa sürede fiziksel ya da psikolojik sınırları zorlayan şiddet içerikleri paylaşmanın ya da bu tür eylemlerde bulunmanın kendilerine bir "aitlik" duygusu kazandırdığına inanıyor. Bir başka araştırma ise, birçok gencin bu tür gruplara katılmadan önce kaygı seviyelerinin düşük olduğunu ancak zamanla ciddi şekilde arttığını ortaya koyuyor. Bunun temel nedeni, sürekli bir onaylanma ihtiyacı ve sanal grup içinde kabul görme arzusu.
Sanal gruplarda şiddetin statü kriteri olarak yükselmesinin nedenlerinden biri de toplumsal normalleşme süreçleri. Medyada yer alan içerikler, popüler kültürün şiddeti öven unsurları ve dijital dünyanın denetlenemeyen doğası, bu eğilimi besliyor. Örneğin, takipçi kazanmak için fiziksel veya sözlü saldırıları sergileyen "trend videolar" yalnızca bireysel değil, kolektif bir davranışı da teşvik ediyor. Bu şekilde genç bireyler yalnızca kendi iç dünyalarında değil, geniş bir izleyici kitlesi önünde bir "değer" kazandıklarına inanıyor.
Psikologların bu duruma dikkat çekerek sunduğu öneriler kritik bir öneme sahip. Öncelikle ebeveynlerin ve öğretmenlerin gençlerle güçlü ve sağlıklı iletişim kurması gerektiği vurgulanıyor. Dijital platformların zararlı yanlarını anlamak ve eleştirel bir bakış açısı geliştirmek ise bireysel farkındalığı artırmada önemli bir role sahip. Ayrıca hükümetlerin ve şirketlerin iş birliği yaparak dijital ortamda şiddeti teşvik eden içeriklere yönelik daha sıkı düzenlemeler getirmesi gerekiyor.
(Fatma Hatun Altıkardeş)