Son bir yıl içinde toplu taşıma kullanımında gözle görülür bir artış yaşandı. Özellikle büyük şehirlerde yapılan araştırmalar, çeşitli sosyal, ekonomik ve çevresel faktörlerin bu artışta etkili olduğunu ortaya koyuyor.
Türkiye'nin farklı şehirlerinden alınan verilere göre, pandemi döneminde azalan toplu taşıma kullanımı, normalleşme süreciyle ciddi bir geri dönüş yaptı. Uzmanlar bu artışın birkaç sebepten kaynaklandığını dile getiriyor. Öncelikle ekonomik dalgalanmalar ve döviz kurundaki yükseliş, yakıt fiyatlarını rekor seviyelere taşıdı. Araç sahipleri, bireysel araçlarla seyahat etmek yerine daha az maliyetli toplu taşımayı tercih ediyor. Örneğin, İstanbul Taksi Durakları Derneği tarafından hazırlanan rapora göre, özel araç kullanıcılarının yüzde 30'una yakını toplu taşımayı düzenli olarak kullanmaya başladı.
Bir diğer önemli etken ise artan trafik yoğunluğu ve park yeri sıkıntısı. Büyükşehirlerde araç kullanmayı tercih edenler zamanla trafik çilesiyle baş edememekte, diğer yandan otopark ücretlerinin hızla yükselmesi de bireyleri toplu taşımaya yönlendiriyor. Bu duruma paralel olarak, yerel yönetimlerin raylı sistem hatlarını genişletmesi, otobüs ve metrobüs hatlarını artırması da olumlu bir etki yaratarak vatandaşları teşvik ediyor.
Çevresel kaygılar da bu tercihlerde etkili. Karbon emisyonlarının azaltılması için çağrılar yapan çevre örgütleri ve toplu taşımanın daha sürdürülebilir bir seçenek olduğuna vurgu yapan kampanyalar farkındalığı artırıyor. Özellikle genç nüfus arasında toplu taşıma kullanımı artık çevre bilincinin bir göstergesi olarak görülüyor.
Ancak toplu taşımadaki bu artış beraberinde birtakım sorunları da getiriyor. Yoğunluk nedeniyle seferlerde meydana gelen gecikmeler, kapasiteyi aşan yolcu sayıları ve hijyenle ilgili endişeler çözülmesi gereken konular arasında öne çıkıyor. Vatandaşların temel talebi, araçların daha konforlu ve düzenli hale getirilmesi.
Yerel yönetimlere düşen görev, bu talebi karşılamak adına yatırımlarını artırarak ulaşım ağını yaygınlaştırmak ve teknolojik yeniliklerle desteklemek olmalı. Örneğin, bazı Avrupa şehirlerinde kullanılan akıllı ulaşım uygulamaları Türkiye'de de yaygınlaştırılabilirse yolcu memnuniyetinde ciddi bir artış yaşanabilir.
(Ayşe Yıldırım)