Son dönemde Türk zeytinyağı ihracatı, bir dizi faktörün olumsuz etkisiyle karşı karşıya. İklim değişikliği, artan üretim maliyetleri ve uluslararası piyasalardaki dalgalanmalar, sektörün geleceği için endişe yaratıyor.
Tarım uzmanları ve sektör temsilcilerinden alınan bilgilere göre, Türkiye'nin zeytinyağı ihracatında ciddi bir gerileme kaydedildi. Düşük yağış miktarları, zeytin rekoltesinin beklenenin altında gerçekleşmesine neden oldu. Özellikle Ege ve Akdeniz bölgelerinde yoğunlaşan kuraklık, zeytin ağaçlarının verimliliğini ciddi ölçüde düşürdü. Uzmanlar, yağışların azalmasıyla birlikte hem kalitenin hem de üretim miktarının düşüş gösterdiğini belirtiyor.
Bu durum, ihracatçı firmaları da doğrudan etkiliyor. Artan enerji ve gübre maliyetlerine ek olarak döviz kurlarındaki belirsizlikler, maliyetleri daha da yukarı çekti. Türk lirasının değer kaybı, ihraç edilen ürünlerin rekabetçiliğini artırsa da üretimdeki azalma birçok firmanın hedeflerini tutturmasını zorlaştırıyor. Bazı firmalar, yurt dışından gelen talebi karşılamakta zorluk çektiklerini dile getirirken, stok sorunlarının da baş göstermeye başladığı belirtiliyor.
Diğer yandan, Avrupa Birliği ülkeleri gibi büyük pazarlarda uygulanan gıda standartlarının sıkılaşması da ihracatı zorlaştıran bir diğer etken. Türk zeytinyağları her ne kadar dünya çapında kaliteyle anılsa da ambalajlama, etiketleme ve ürün izlenebilirliği konularında ek çabalar gerekiyor. Bu süreçte hem üreticilerin hem de ihracatçıların teknolojiye daha fazla yatırım yapması gerektiği vurgulanıyor.
Tüm bu gelişmeler, sektör oyuncularını yeni çözüm yolları aramaya yöneltti. Sürdürülebilir tarım uygulamaları, verim artırıcı teknolojik yatırımlar ve dünya pazarındaki rekabeti artıracak markalaşma projeleri, sektör içinde sıklıkla gündeme gelmeye başladı. Öte yandan, hükümetin sektöre yönelik sağlayacağı teşviklerin artırılması gerektiği de dile getiriliyor.
(Ayşe Yıldırım)