Akciğer kanseri, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de en sık görülen kanser türlerinden biri olmaya devam ediyor. Sağlık Bakanlığı'nın ve bağımsız kuruluşların yaptığı araştırmalara göre, Türkiye'de akciğer kanseri vakalarının oranında son yıllarda belirgin bir artış gözlemlendi. Bu artışın altında birçok çevresel, genetik ve sosyal etken bulunuyor.
Araştırma bulgularına göre, Türkiye’de akciğer kanserinin en önemli sebeplerinden biri sigara kullanımıdır. Dünya Sağlık Örgütü’nün raporları, akciğer kanseri vakalarının yüzde 80’inden fazlasının sigarayla bağlantılı olduğunu vurgularken, Türkiye’de sigara kullanım oranlarının hâlâ yüksek seviyelerde seyretmesi sorunun ciddiyetini artırıyor. TÜİK verilerine göre, Türkiye’de her dört yetişkinden biri düzenli olarak sigara kullanıyor. Özellikle genç nüfus arasında tütün ürünlerine olan ilgideki artış, uzmanları endişelendiriyor.
Sigara kullanımı dışında hava kirliliği de akciğer kanserine zemin hazırlayan faktörler arasında öne çıkıyor. Büyük şehirlerde yoğun trafik, sanayi bölgelerindeki çevre kirliliği ve düşük kaliteli yakıt kullanımının hava kalitesini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde yapılan çalışmalarda, partikül madde oranlarının Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği sınırların üzerinde seyrettiği kaydediliyor. Bu durum, özellikle şehir merkezlerinde yaşayan bireylerin akciğer kanseri riskini artırıyor.
Bunun yanı sıra genetik yatkınlık da önemli bir etken olarak karşımıza çıkıyor. Genetik miras, kişilerde kanser oluşumuna yatkınlık yaratabilirken, eşlik eden çevresel faktörlerle risk daha da büyüyor. Türkiye’de yapılan çalışmalarda, aile bireylerinde akciğer kanseri geçmişi bulunan kişilerin risk grubunda olduğu ortaya konmuştur.
Uzmanlar ise erken teşhisin hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor. Akciğer kanserinde belirtiler genellikle ilerleyen safhalarda ortaya çıktığı için hastalık çoğunlukla geç evrelerde teşhis ediliyor. Türk Toraks Derneği, risk grubunda olan bireylerin düzenli sağlık kontrollerinden geçmesi gerektiğini belirtiyor. Özellikle uzun süreli sigara içen kişilere düşük doz tomografi taraması yaptırmaları öneriliyor.
Önleme konusunda ise hem bireysel hem toplumsal düzeyde adımlar atılması gerektiği vurgulanıyor. Kamu spotlarıyla sigara bırakma kampanyalarının yaygınlaştırılması, hava kirliliğini önlemek için yeşil enerji kaynaklarına yönelinmesi ve politika yapıcıların bu sorunları öncelik haline getirmesi çözüm önerileri arasında yer alıyor.
(Özkan Güngörmez)