Son yıllarda Türkiye’de demans teşhisi konulan hasta sayısında dikkate değer bir artış gözlemleniyor. Dünya genelindeki yaşlanan nüfus eğilimi Türkiye için de geçerliliğini korurken, uzmanlar bu artışı sadece demografik faktörlere değil, aynı zamanda önemli çevresel ve yaşam tarzı değişikliklerine bağlıyor. Ancak, dijital teknolojilerin sağlık alanında inovatif çözümler sunması, bu karmaşık hastalığın yönetiminde yeni umutlar vadediyor.
Türk Nöroloji Derneği tarafından yapılan bir araştırma, Türkiye’de 65 yaş ve üzeri bireyler arasında demans oranının gözle görülür şekilde yükseldiğini ortaya koydu. Araştırmaya göre bu oran, 2000’li yılların başına kıyasla yaklaşık yüzde 20 daha fazla. Bunun yanı sıra, erken teşhis konularında yeterli bilinç eksikliği olduğu için birçok vaka ya geç anlaşılıyor ya da tamamen gözden kaçabiliyor.
Bu tabloyu değiştirmek üzere harekete geçen sağlık ve teknoloji sektörleri ise birlikte çığır açacak projelere yöneliyor. En çok dikkat çeken girişimlerden biri de dijital platformlar üzerinden sunulmaya başlanan bilişsel egzersiz programları ve yapay zeka destekli tanı araçları. Demansın ilk belirtileri arasında yer alan unutkanlık, bireylerde günlük yaşam aktivitelerini aksatacak boyutlara ulaşmadan önce, bu tür uygulamalar sayesinde hem fark edilebiliyor hem de önleyici adımlar atılabiliyor.
Türkiye’de birkaç yıldır yürütülen pilot projeler arasında özellikle MINDigit adındaki mobil uygulama ilgi çekiyor. Bu platform, kullanıcılara günlük olarak hafızayı güçlendiren oyunlar ve dikkat testleri sunarken, sonuçları yapay zeka algoritmaları aracılığıyla analiz ediyor. Sistem, risk altındaki bireyleri tespit etmekte oldukça başarılı bir performans sergiliyor ve erken aşamada önlem alınmasına yardımcı oluyor. Üstelik bu gibi dijital çözümler, yalnızca yaşlı bireyler için değil, genetik yatkınlığı olan veya yoğun stres altında çalışan genç nesil için de kullanılabilir alternatifler sunuyor.
Uzmanlar ayrıca demans vakalarının önlenebilmesi için dijital araçların yanı sıra sosyal politikalara da vurgu yapıyor. Fiziksel aktiviteyi artıran şehir planlamaları, dengeli beslenmeye yönelik kamu bilinci kampanyaları ve stres yönetimi gibi konularda ulusal ölçekte çalışmaların yaygınlaştırılması gerektiği ifade ediliyor.
Tüm bu gelişmeler ışığında, Türkiye’nin dijital çözümleri demansla mücadelede daha yaygın bir şekilde kullanması durumunda hem halk sağlığı açısından hem de uzun vadede sağlık bütçesi üzerindeki yüklerin azalması anlamında büyük bir fark yaratabilir. Dijitalleşmenin getirdiği olanaklar sayesinde daha sağlıklı bir topluma doğru atılacak adımlar, aynı zamanda bu tür hastalıklarla mücadelede uluslararası bir model oluşturabilir.
(Dilvin Altıkardeş)