Türkiye’de çocukların ruhsal ve sosyal gelişimlerini tehdit eden ciddi bir sorun dikkat çekiyor: akran zorbalığı. Yapılan son araştırmalara göre, ülkemizde her 7 çocuktan biri akran zorbalığına maruz kalıyor. Bu durum, sadece bireysel değil, toplumsal boyutta da ciddi etkiler yaratıyor. Peki, uzmanlar bu konuda ne söylüyor ve çözüm yolları neler?
Uluslararası Sağlık ve Eğitim Araştırmaları Enstitüsü tarafından yürütülen kapsamlı bir çalışma, Türkiye genelinde 7-18 yaş arası 15 bin öğrenciyle yapılan anket ve görüşmeler sonucunda akran zorbalığının hızla artan bir problem olduğunu ortaya koydu. Çalışmada çocukların yüzde 14’ü düzenli olarak fiziksel, sözlü ya da siber zorbalığa uğradığını ifade ederken, yüzde 35’i hayatında en az bir kere bu tür bir deneyim yaşadığını belirtiyor.
Araştırmacılar özellikle dijital ortamın yaygınlaşmasıyla birlikte siber zorbalığın ön plana çıktığını vurguluyor. Sosyal medya platformlarında küçük düşürücü paylaşımlar, taciz içerikli mesajlar ve dışlayıcı grupların çocuklar arasında yayılması, güven ortamını ciddi şekilde sarsıyor. Daha da üzücü olan ise mağdur çocukların önemli bir kısmının yaşadıkları zorbalık konusunu öğretmenleri veya aileleri ile paylaşamaması.
Araştırmacılar, ailelerin çocuklarıyla etkili iletişim kurmalarının ve çocuklarının sosyal medya aktivitelerini düzenli olarak kontrol etmelerinin son derece önemli olduğunu belirtiyor. Çocuk ve ergen psikolojisi uzmanlarına göre, zorbalığa karşı geliştirilecek farkındalık projeleri hem okullarda hem de aile ortamında etkili bir çözüm sağlayabilir. Okul içinde düzenli olarak gerçekleştirilebilecek rehberlik faaliyetleri ve akran desteği programlarının uygulanması bu sorunun azalmasına büyük katkı sunabilir.
Yine araştırmaya göre, zorbalığa uğrayan çocukların yüzde 70’inden fazlasında özgüven eksikliği, akademik başarıda düşüş ve sosyal izolasyon gibi sorunlar görülüyor. Bu durum, uzun vadede psikolojik travmalara neden olabiliyor. Uzmanlar ayrıca, zorbalık yapan çocukların genel olarak agresif tutum sergileyen, denetimsiz büyüyen ya da çevresel zorluklara maruz kalan bireyler olduğuna dikkat çekiyor.
Devlet politikalarının etkinleştirilmesi gerektiğine işaret eden uzmanlar, toplum genelinde çocuk hakları ve bireyler arası saygıya yönelik eğitim programlarının artırılmasının önemini vurguluyor. Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2024 itibarıyla zorbalığa yönelik bilinçlendirme sağlayacak kampanyalar düzenleyeceği açıklansa da bu alandaki sivil toplum örgütlerinin de aktif katılım sağlaması uzun vadeli çözümler için kritik görülüyor.
Akran zorbalığı sadece mağdurları değil, tüm toplumun geleceğini etkileyen bir sorun. Dayanışma bilincinin güçlendirilmesi, empati duygusunun erken yaşta kazandırılması ve etkili iletişim yollarının geliştirilmesi sayesinde birçok çocuğun hayatı olumlu yönde değişebilir.
(Ayşe Candan)