Gıda sektöründeki dalgalanmalar, tarımsal üretim verilerindeki çarpıcı değişimlerle kendini göstermeye devam ediyor. Son yayınlanan istatistikler, Türkiye’deki tavuk eti ve yumurta üretiminin birbirinden oldukça farklı iki eğilim sergilediğini ortaya koyuyor. Temel gıda maddeleri arasında yer alan bu iki ürün, üretim miktarları açısından oldukça farklı bir rota izliyor.
Yapılan araştırmalar, özellikle son yıllarda tavuk eti üretiminde bir düşüş trendinin hâkim olduğunu ortaya koyarken, yumurta üretimindeki artışın hız kesmeden sürdüğünü gösteriyor. Uzmanlara göre, popüler beslenme alışkanlıklarının değişmesiyle birlikte tavuk etine olan talebin göreceli şekilde azalması, üreticileri zor durumda bırakıyor. Bunun aksine, yumurtanın hem ekonomik bir protein kaynağı olması hem de pandemi döneminde ev tüketimine yönelimin artması, bu alandaki üretimin sürekli olarak yukarı yönlü seyretmesini sağlıyor.
2023’ün ilk üç çeyrek verilerine göre, Türkiye'deki toplam yumurta üretimi geçen yılın aynı dönemine oranla %8 oranında artış gösterdi. Bunun yanında, kişi başına düşen yumurta tüketiminde de bir yükseliş olduğu gözlemlendi. Bu durum, özellikle ihracatın da ciddi oranda artmasıyla sektörü olumlu şekilde etkiliyor. Ancak tavuk eti için tablo aynı derecede parlak görünmüyor. Aynı dönemde tavuk eti üretimi yaklaşık %5 oranında azalmış durumda. Sektör temsilcileri, azalan hayvancılık faaliyetleri ve artan yem maliyetlerinin bu tabloyu daha da kötüleştirdiğini belirtiyor.
Tavuk eti sanayisindeki bu gerilemeyi tersine çevirmek adına birtakım stratejilerin gündeme geldiği de konuşuluyor. Özellikle daha düşük maliyetli üretim yöntemlerinin benimsenmesi ve bölgesel bazda tarımsal kalkınma projelerine ağırlık verilmesi gibi çözümler tartışılıyor. Aynı zamanda ithal yem girdilerinin yerli kaynaklarla karşılanmasına yönelik teşviklerin arttırılması da sektör için önerilen çözüm yolları arasında yer almakta.
Yumurta üretimi tarafında ise inovasyon odaklı yaklaşımlar dikkati çekiyor. Organik ve özgür gezen tavuk yumurtası üretimiyle premium segmente kayan pazar, hem yerli hem de yabancı tüketicilerin ilgisini daha çok çekmeye başlamış durumda. Bu da katma değeri yüksek ürünlere yönelen daha sağlıklı bir pazar yapısının oluşmasını sağlıyor.
Her iki ürün grubundaki bu farklı eğilimler, sektör içindeki dinamiklerin sürekli değiştiğini ve üreticilerin bu değişime ayak uydurmak zorunda olduğunu gözler önüne seriyor. Gelecekte tavuk eti sektöründeki üretim sorunlarının yerini daha sürdürülebilir bir modele bırakıp bırakmayacağı merak konusu olmaya devam ederken, yumurta sektörünün büyüme trendini sürdüreceği tahmin ediliyor.
Piyasa aktörleri, tarım politikalarının çeşitlendirilmesi ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin öne çıkarılmasıyla, her iki sektörde de dengeli bir kalkınmanın mümkün olabileceği görüşünde birleşiyor.
(Sema Yüksel Güngörmez)