Çin'de "İki Oturum", ülkenin siyasi ve ekonomik yönünü belirleyecek

Yasama organı Çin Ulusal Halk Kongresi (ÇUHK) ile danışma organı işlevini yerine getiren Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı'nın (ÇHSDK) eş zamanlı genel kurul toplantıları, 4-11 Mart'ta başkent Pekin'de düzenlenecek.

Çin'de "Lianghui" (İki Oturum) olarak anılan toplantılar, ülkenin yakın dönemdeki ekonomi stratejisi ve hedefleri ile iç siyaset ve dış politika önceliklerini ortaya koyması açısından kritik önem taşıyor.

5 yıllığına seçilen iki meclis, bu yıl 14. dönemlerinin 4. yıllık toplantılarını düzenliyor. Toplantılar, 4 Mart'ta danışma meclisi ÇHSDK'nin açılış oturumuyla başlayacak. Yasama organı ÇUHK'nin açılış oturumu ise 5 Mart'ta yapılacak.

Gündemin odağı ekonomi

Her yıl olduğu gibi ekonominin bu yılki toplantıların gündeminin odağında yer alması bekleniyor. Çin ekonomisi, dışarıda ABD Başkanı Donald Trump'ın tarife politikalarının getirdiği belirsizliklerin yanı sıra içeride zayıf iç talep, fiyatlardaki deflasyon eğilimi, yerel yönetimlerin borç problemleri, gayrimenkul sektöründeki süregelen düşüş ve yüksek genç işsizliği gibi kronikleşen sorunlarla karşı karşıya.

Hükümetin bu yılki ekonomik hedeflerinde ve politikalarında iç talebi canlandırmaya, yerel yönetim borçları ve gayrimenkul sektöründen kaynaklanan riskleri azaltmaya ve teknoloji alanında inovasyonu teşvik etmeye öncelik vereceği tahmin ediliyor.

Çin Komünist Partinin (ÇKP) en yüksek yönetim organı olan Siyasi Büro, İki Oturum öncesinde, 27 Şubat'ta yaptığı toplantıda, dış belirsizliklere karşı iç talebi genişletme ve yüksek nitelikli kalkınmaya yönelik yeni büyüme motorlarını güçlendirme mesajını verdi.

Büyüme hedefi yüzde 4,5 ila yüzde 5'e düşürülebilir

Başbakan Li Çiang, ÇUHK'nin 5 Mart'ta yapılacak açılış oturumunda hükümetin çalışma raporunu meclise sunacak. Raporda, 2026 yılı büyüme, istihdam, enflasyon ve bütçe açığı hedeflerine yer verilecek.

Hükümetin önceki 3 yılda "yüzde 5 civarında" belirlediği büyüme hedefini bu yıl "yüzde 4,5 ila yüzde 5"e düşürebileceği belirtiliyor.

Çin ekonomisi, 2025'te yüzde 5 büyüme kaydederek hükümetin "yüzde 5 civarında" belirlediği büyüme hedefine ulaşmıştı.

Dünyanın ikinci büyük ekonomisi, ABD tarife geriliminin yarattığı belirsizliklerin hakim olduğu bir yılda, iç ekonomik göstergelerdeki istikrarsızlığa rağmen güçlü ihracat performansıyla yıllık büyüme hedefini yakalayabilmişti.

Analistler, yeni büyüme hedefinin, uzun vadeli kalkınma ve milli gelir artışı için asgari bir zemin sağlarken, hükümete dış belirsizliklere karşı daha fazla esneklik sağlayacağını öngörüyor.

15. Beş Yıllık Kalkınma Planı önerileri için hazırlanan çalışma belgesinde Çin'in 2035'e gelindiğinde "ortalama gelişmiş bir ülke" olma hedefi doğrultusunda kişi başına ortalama geliri 20 bin dolara yükseltebilmesi için ekonominin her yıl en az yüzde 4,17 büyümesi gerektiği hesaplanmıştı.

Enflasyon

Hükümetin, tüketici fiyatlarında süregelen durgunluğa karşı enflasyon hedefini yüzde 2'de tutacağı öngörülüyor.

Enflasyonun temel göstergesi kabul edilen Tüketici Fiyat Endeksinde (TÜFE), 2025'te önceki yıla göre artış kaydedilmemişti.

Ülkede Mart 2023'ten bu yana yüzde 1'in altında seyreden tüketici fiyatları, 2023 ve 2024'te sadece yüzde 0,2 artmıştı.

Çin hükümeti, süregelen deflasyon eğilimi nedeniyle normalde yüzde 3 olarak belirlediği yıllık enflasyon hedefini 2024'te yüzde 2'ye düşürmüştü.

Dünyada Kovid-19 salgını sonrasında başta gelişmiş ekonomiler olmak üzere enflasyonun yüksek seyrettiği bir dönemde Çin'de ters yönlü eğilimin yerleştiği gözleniyor.

İşsizlik ve istihdam

Başbakan Li'nin, geçen yıl olduğu gibi bu yıl da işsizlik oranını yüzde 5,5 civarında tutarak, kentlerde en az 12 milyon yeni istihdam hedefi koyması bekleniyor.

Çin'de kentlerdeki işsizlik oranı 2025 sonunda yıllık bazda 0,1 puan artarak yüzde 5,2 olmuştu. 16-24 yaş aralığında işsizlik oranı, 2024'te 15,7 iken 2025'te yüzde 16,5 olarak gerçekleşmişti.

Ülkede genel işsizlik oranının oldukça üzerinde seyretmeye devam eden genç işsizliği, hükümetin çözüm önermesi beklenen sorunların başında geliyor.

Bütçe açığı

Hükümet geçen yıl bütçe açığı hedefini yükselterek, büyümeyi teşvik edici politikalar için kesenin ağzını açmaya niyetli olduğunu göstermişti. Merkezi hükümet, bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranını yüzde 3'ten yüzde 4'e çıkararak daha fazla harcama yapmıştı.

Başbakan Li'nin bu yılın çalışma raporunda da yüzde 4 bütçe açığı hedefini koruyacağı öngörülüyor.

Tüketimi ve iç talebi canlandırma

Dış belirsizliklerin ve deflasyon baskılarının çoğaldığı ortamda Çin hükümeti, ekonomide tüketimi artırmayı ve iç talebi genişletmeyi politika önceliği olarak görüyor.

Aralık 2025'te düzenlenen Merkezi Ekonomik Çalışma Konferansında, ABD ile tarife gerilimi ve ekonomik sorunların yarattığı belirsizliğin sürdüğü bir dönemde, ekonomiyi iç talebe dayalı olarak güçlendirerek dış kaynaklı zorluklara karşı koyma mesajı verilmişti.

Toplantıda bütçe politikasına ilişkin ihtiyaç duyulan seviyede bütçe açığını, kamu borcu ve harcamasını sürdürmenin önemine dikkat çekilmiş, para politikasında "orta düzeyde gevşek" bir tutumun sürdürüleceğinin altı çizilmişti.

Başbakan Li'nin hükümetin kamu harcamalarındaki artış ve borçlanma hedeflerini belirlerken bunları gözeteceği öngörülüyor.

15. Beş Yıllık Kalkınma Planı

Planlı ekonomi politikasıyla yönetilen Çin'de Ulusal Halk Kongresi, bu yılki toplantısında 2026-2030 yıllarını kapsayan 15. Beş Yıllık Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Planı görüşüp kabul edecek.

Çin liderliği ülkenin teknoloji alanında kendine yeterliliğini ve öz gücünü artırmayı yeni kalkınma planının odağına koyuyor.

Çin Komünist Partisinin (ÇKP) Merkez Komitesi, 20-23 Ekim'de Pekin'de düzenlenen 4. Oturum'da tartışılan 15. Beş Yıllık Plan'ın formüle edilmesine ilişkin önerileri içeren bir belgede Çin'in gelecek 5 yılda temel bilim araştırmalarında belirgin bir ilerleme ve özgün inovasyonlarla, kilit teknolojileri içeren öncelik alanlarında hızlı sıçramalar kaydederek, teknoloji alanında güçlenmeyi ve kendine yeterlilikte somut bir iyileşmeyi hedefleyeceği vurgulanmıştı.

Belgede, kuantum teknolojisi, biyo-imalat, hidrojen ve nükleer füzyon enerjisi, beyin-bilgisayar ara yüzleri ve bedene entegre teknolojilerin, büyümenin yeni motorları arasında sayılmıştı.

Dış ekonomik koşullarda belirsizliklerin hakim olduğu bir dönemde güçlü bir iç pazara sahip olmanın öneminin vurgulandığı belgede, tüketimin geliştirilmesi için insanların yaşam koşullarının iyileştirilmesi gerektiği belirtilmişti.

Belgede, kentlerde ve kırsal bölgelerde vatandaşların ortalama gelirinin yükseltilmesi ve orta gelir grubunun geniş, alt ve üst gelir gruplarının dar olduğu "zeytin biçimli" bir gelir dağılımı grafiğinin hedeflenmesi gerektiğine işaret edilmişti.

Dış politika

Dışişleri Bakanı Vang Yi, genel kurul toplantılarının marjında "Çin'in Dış Politikası ve Dış İlişkileri" başlıklı basın toplantısı düzenleyecek. Her yıl düzenlenen toplantı, Çin'in dış politikadaki genel eğilimlerini ve güncel uluslararası sorunlara yaklaşımlarını ortaya koyması açısından önem taşıyor.

Özellikle ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarının ardından Orta Doğu'daki güncel kriz Çinli Bakan'ın gündeminde yer tutacak. Vang'ın Pekin'in krize dair tutumunu ortaya koyan mesajlar vermesi bekleniyor.

Vang'ın mesajları, ABD Başkanı Trump'ın yeni iktidar döneminde iki büyük güç arasındaki ilişkilerin geleceği ile Pekin ve Washington'ın dünyaya bakışındaki farklılıklarını ortaya koyacak.

Bakan Vang'ın ayrıca Çin-Avrupa, Çin-Rusya ilişkileri, Çin’in Küresel Güney ülkeleriyle gelişen bağları, Japonya ile diplomatik gerilim, Tayvan ve Güney Çin Denizi konularında da mesajlar vermesi bekleniyor.