Lübnan ve İsrail arasında 1993'ten bu yana Washington'daki ilk temas tartışılıyor

Lübnan ile İsrail arasında 30 yılı aşkın süredir kesintiye uğrayan üst düzey temas, ABD’nin başkentinde yeniden kuruldu.

ABD Dışişleri Bakanlığında 14 Nisan'da gerçekleştirilen toplantı, "1993 yılından bu yana en üst düzey doğrudan görüşme" olarak kayıtlara geçti.

Görüşmeye ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Lübnan ve İsrail'in Washington büyükelçileri katıldı.

ABD Dışişleri Bakanlığı, görüşmede doğrudan müzakerelerin başlatılmasına yönelik adımların "yapıcı şekilde ele alındığını" bildirirken, yeni tur görüşmelerin zaman ve yerinin daha sonra açıklanacağını duyurdu.

Söz konusu diplomatik temas, İsrail’in özellikle güney bölgeler başta olmak üzere Lübnan'a yönelik yoğun saldırılarını sürdürdüğü bir dönemde gerçekleşti. Resmi verilere göre, İsrail’in 2 Mart’tan bu yana düzenlediği saldırılarda 2 binden fazla kişi hayatını kaybetti, 1 milyondan fazla kişi ise yerinden edildi.

Washington’daki temas, iki ülke arasında uzun süredir kapalı diplomatik kanalların yeniden açılması açısından önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor.

Bu çerçevede, söz konusu girişim bazı çevrelerce "diplomatik bir açılım" olarak nitelendirilirken, bazı kesimler tarafından ise sahadaki askeri baskının gölgesinde şekillenen ve iç siyasi dengeleri etkileyebilecek riskli bir süreç olarak görülüyor.

Yeni dönemde müzakerelerin seyri; sahadaki askeri gelişmelerin yanı sıra Lübnan iç siyasetindeki güç dengeleri ve bölgesel aktörlerin tutumuna bağlı olarak şekillenebilecek.

Lübnan'ın talepleri, Washington'un temkinli mesajı

Lübnan'ın Washington Büyükelçisi Nada Hamade Muavvad, toplantıyı "olumlu" olarak nitelendirirken, 2024 Kasım’ında imzalanan ateşkes anlaşmasının tam uygulanması gerektiğini vurguladı.

Muavvad, acil ateşkes, yerinden edilenlerin dönüşü ve insani krizin hafifletilmesi için somut adımlar çağrısında bulundu.

Buna karşılık ABD tarafı, anlaşmazlıkların kısa sürede çözülmeyeceğine işaret ederek, beklentileri sınırlı tuttu.

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn da görüşmelerin ülkedeki acıların sona ermesine katkı sağlamasını umduğunu ifade etti.

Ancak Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım, hükümete görüşmeleri iptal etme çağrısı yaparak sürece karşı çıktı.

Lübnanlı uzmanlar, Lübnan'ın müzakere sürecine ilişkin beklentileri ve zorlukları AA muhabirine değerlendirdi.

"Uzun vadeli ve baskı altında bir süreç"

Araştırmacı yazar Munir Rabi, "Washington'daki temas, ABD ve İsrail’in Lübnan’a yönelik eş zamanlı askeri ve siyasi baskısından bağımsız değerlendirilemez. Süreç uzun vadeli olacak." dedi.

Rabi'ye göre Lübnan masaya öncelikle ateşkes hedefiyle oturdu ancak bu talep beklenen düzeyde karşılık bulmadı.

Sürecin kısa vadeli bir ateşkesten ziyade, güneyde yeni bir güvenlik düzeni oluşturulmasına odaklanabileceğini belirten Rabi, saldırıların sürmesiyle müzakerelerin paralel ilerlemesinin bu stratejiye işaret ettiğini ifade etti.

"Sürecin iç siyasi gerilimleri tetikleyebileceği" uyarısı

Siyasi analist Gassan Rifi ise "Görüşmenin İsrail saldırılarının sürdüğü bir dönemde yapılması, müzakerelerin askeri baskı altında yürütüldüğü izlenimini güçlendiriyor ve bu durum Lübnan’ın pozisyonunu zayıflatıyor." diye konuştu.

Rifi, Lübnan'ın doğrudan temasla önemli bir siyasi eşiği aştığını ancak ateşkes gibi somut bir kazanım elde edemediğini belirterek, sürecin iç siyasi gerilimleri tetikleyebileceği uyarısı yaptı.

Özellikle Hizbullah'ın rolü gibi hassas başlıkların müzakere gündemine taşınmasının, ülkede yeni bölünmelere yol açabileceğini ifade etti.

"Stratejik bir adım" yorumu

Siyasi analist Alan Sarkis ise görüşmeyi farklı bir açıdan değerlendirerek, "Bu görüşme Lübnan devleti açısından stratejik bir adım. Beyrut yönetimi, İran ve Hizbullah’ın rollerinden bağımsız biçimde müzakere dosyası üzerindeki doğrudan yetkisini ortaya koymak istiyor." değerlendirmesinde bulundu.

Bu adımın sembolik açıdan önemli olduğunu vurgulayan Sarkis, sürecin uzun ve zorlu olacağını ancak Lübnan'ın resmi olarak müzakere sahnesinde yer alma iradesini ortaya koyduğunu kaydetti.