Küresel sera gazı emisyonları Rusya ve Çin'deki keskin artışla rekor seviyeye ulaştı

ABD merkezli uluslararası iklim bilim kuruluşu Climate TRACE, yapay zeka, uydu görüntüleri ve uzaktan algılama teknolojilerini kullanarak hazırladığı küresel sera gazı emisyonlarına yönelik neredeyse gerçek zamanlı verilerden oluşan veri tabanında 2025 sonuçlarını açıkladı.

Veri tabanı, 10 ana ve 64 alt sektör olmak üzere, her ülkeden ve dünya çapında 9 binden fazla şehirden 744 milyon tesisin geçen yıl yol açtığı sera gazı emisyonları kapsıyor.

AA muhabirinin veri tabanından derlediği bilgilere göre, dünyada sera gazı emisyonları 2025'te yıllık bazda yüzde 0,5 artış gösterdi. Bu oran, 303,2 milyon ton karbondioksit emisyonuna karşılık geldi.

Geçen yılki artışın ardından küresel sera gazı emisyonları 60,63 milyar ton karbondioksit eşdeğeriyle rekor seviyeye ulaştı.

Toplam emisyonlarda Çin ve ABD ilk iki sırada

Toplam sera gazı emisyonlarının 17,4 milyar tonunu Çin oluşturdu. Çin'de sera gazı emisyonları 2025'te yıllık bazda 48,8 milyon ton karbondioksit eşdeğeri (yüzde 0,28) arttı.

Sera gazı emisyonlarının 7 milyar tonuna neden olan ABD'de ise geçen yılki artış 16,2 milyon ton (yüzde 0,23) oldu.

Hindistan 4,22 milyar ton karbondioksit eşdeğeri emisyonla üçüncü sırada yer alsa da ülkede emisyonlar bu dönemde 27,5 milyon ton (yüzde 0,65) azaldı. Bu düşüşte, Hindistan'ın elektrik üretim sektöründen kaynaklanan emisyonlardaki gerileme belirleyici oldu.

Geçen yılki toplam sera gazı emisyonları açısından 3,2 milyar tonla dördüncü sırada yer alan Rusya, emisyonların yıllık bazda en keskin artış gösterdiği ülke oldu. Rusya'daki artış 51,6 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyona (yüzde 1,64) ulaştı.

Sera gazı emisyonu miktarı dikkate alındığında Endonezya 1,55 milyar tonla listede beşinci konumda bulunurken, bu ülkeyi 1,38 milyar tonla Brezilya, 1,28'er milyar tonla İran ve Japonya, 1,05 milyar tonla Suudi Arabistan ve 950 milyon tonla Kanada izledi.

Suudi Arabistan geçen yılki toplam sera gazı emisyonu bakımından dokuzuncu sırada olmasına rağmen, 22 milyon tona karşılık gelen yüzde 2,14 artışla emisyonlarda oransal olarak en yüksek artışın görüldüğü ülke oldu.

Türkiye'nin ise sera gazı emisyonları 2025'te yıllık bazda yüzde 1,4 artışla 623,1 milyon ton karbondioksit eşdeğeri olarak ölçüldü.

Hindistan'ın yanı sıra Meksika, Avustralya, Japonya, Ukrayna, Yunanistan, Fransa, Polonya, Ekvator ve Almanya geçen yıl sera gazı emisyonlarında düşüş görülen ülkeler arasında öne çıktı.

Elektrik sektörü dünyadaki emisyonların en büyük kaynağı olmayı sürdürüyor

Sera gazı emisyonlarındaki artışta 10 ana sektör arasında kömür, petrol ve doğal gaz olmak üzere fosil yakıtlar başı çekti. Dünyada fosil yakıt operasyonlarından kaynaklanan emisyonlar geçen yıl 151,7 milyon ton karbondioksit eşdeğeri (yüzde 1,56) yükseldi.

Rusya'nın petrol ve gaz üretiminden kaynaklanan emisyonlar bu artışın çoğunluğunu oluştururken, Kazakistan, Çin, Suudi Arabistan ve Brezilya dahil olmak üzere diğer ülkelerde de geçen yıl petrol ve gaz üretimi kaynaklı emisyon artışı görüldü. Brezilya'nın bu kapsamdaki emisyonları geçen yıl yüzde 29 yükseldi.

Elektrik sektöründen kaynaklanan emisyonlarda 2025'te yüzde 20,3 milyon tonla (yüzde 0,13) Kovid-19 salgınından beri ilk kez düşüş görüldü. Hindistan ve Çin'in elektrik sektöründeki temiz enerji dönüşümü, bu düşüşe katkı sağladı.

Ancak, elektrik sektörü 2025'te de yüzde 26 payla sera gazı emisyonlarının en büyük kaynağı olmaya devam etti.

Temiz enerji, elektrik sektörü emisyonlarını düşürüyor

Dünyada rüzgar ve güneş başta olmak üzere temiz enerji kaynaklarının en fazla kullanıldığı sektörlerin başında elektrik üretimi geliyor. Yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretim kapasitelerini artıran ülkelerde, bu sektördeki emisyonlar düşmeye başladı.

Bu kapsamda Çin ve Hindistan, elektrik sektöründen kaynaklanan emisyonlardaki düşüşe liderlik etti.

Çin'in elektrik sektöründeki emisyonları 2025'te yüzde 0,4 ile 2015'ten beri, Hindistan'ın ise yüzde 2,6 ile 2020'den beri ilk kez geriledi.

Dünyada ulaşım sektörünün yol açtığı emisyonlar son 10 yılda yüzde 11,2 artmasına rağmen, elektrikli araçların yaygın olarak kullanıldığı Danimarka, Finlandiya, İzlanda, Norveç ve İsveç'i kapsayan Nordik ülkelerinde bu sektördeki emisyonlar yüzde 6,2 azaldı.