Ukrayna enerji altyapısına 2025'te düzenlenen 1225 saldırı Avrupa'da arz güvenliğini gündeme getirdi

AA muhabirinin, Avrupa elektrik sektörünün çatı kuruluşu Eurelectric tarafından hazırlanan "Savaşta test edilmiş güç sistemleri: Avrupa elektrik sektörü için dayanıklılık ve hazırlık" raporundan yaptığı derlemeye göre, kıtanın enerji güvenliği tarihin en karmaşık tehditleriyle karşı karşıya kalıyor.

Ukrayna'daki tam ölçekli savaşın ve Avrupa genelindeki "gri bölge" hibrit saldırılarının analiz edildiği rapor, enerji sistemlerinin artık doğrudan askeri hedef haline geldiğini gösteriyor.

Rapordaki verilere göre, Rusya'nın Ukrayna enerji altyapısına yönelik saldırıları 2025'te ciddi artış gösterdi. Şubat 2022 ile Aralık 2024 arasında kaydedilen toplam 1065 saldırıya karşılık, geçen yıl 1225 saldırı gerçekleştirildi. Bu saldırıların sonucunda Ukrayna'nın enerji altyapısında 20 milyar dolardan fazla (yaklaşık 17 milyar avro) hasar oluştuğu hesaplanıyor.

Özellikle Kasım 2025'te gerçekleştirilen ve 450 dron ile 45 füzenin kullanıldığı devasa saldırı, modern enerji savaşının boyutlarını gözler önüne serdi.

Raporda, "General Kış" taktiğiyle sivil halkın moralini bozmayı hedefleyen bu saldırıların, trafolar ve termik santraller gibi sistemin kritik düğüm noktalarını hedef aldığı belirtildi.

General Kış, Rusya'nın savaş stratejilerinde yüzyıllardır uyguladığı, kış mevsiminin dondurucu soğuklarını ve zorlu şartlarını bir silah gibi kullanarak düşmanını zayıflatma yöntemi olarak biliniyor.

Hibrit tehditler artıyor

Sadece sıcak çatışma bölgeleri değil, Avrupa Birliği (AB) üye devletleri de "inkar edilebilir" hibrit saldırıların hedefinde yer alıyor.

Raporda, 2014-2024 döneminde Avrupa'da 219 hibrit savaş eyleminin tespit edildiği kaydedildi. Deniz altı kablolarının kesilmesi ve siber saldırılar bu tehditlerin başında geliyor.

2024 yılında Finlandiya ve Estonya'yı birbirine bağlayan Estlink-2 hattının koparılmasının tek başına 50-60 milyon avro onarım maliyetine neden olduğuna işaret edilen raporda, siber alanda ise Rus bağlantılı grupların Danimarkalı 22 enerji şirketini aynı anda hedef aldığı kaydedildi.

Eurelectric'in Avrupa genelindeki enerji şirketleriyle yaptığı anketler, sektörün risklerin farkında olduğunu ancak hazırlıkların henüz istenen seviyede olmadığını gösterdi. Şirketler, genel hazırlık seviyelerini 10 üzerinden ortalama 6,7 puanla değerlendirdi.

Rusya'ya coğrafi olarak yakın olan İskandinav ve Baltık ülkelerindeki şirketlerin, fiziksel koruma ve ulusal savunma entegrasyonu konusunda Batı ve Güney Avrupa'daki şirketlere göre çok daha bilinçli ve hazırlıklı olduğu görüldü.

Üç strateji önerisi

Raporda, Avrupa'nın enerji güvenliğini korumak için üç ana strateji önerisine yer verildi. Bunlardan ilki, kritik trafo merkezlerinin kum torbaları, beton bloklar ve dron ağlarıyla korunması ile yeni yatırımların "güvenlik odaklı tasarım" kriteriyle yapılması olarak kaydedildi.

İkinci olarak Ukrayna'daki rüzgar ve güneş santrallerinin büyük termik santrallere göre saldırılara karşı daha dayanıklı olduğu belirtildi. Avrupa'nın da enerji geçişini aynı zamanda bir güvenlik stratejisi olarak görmesi ve sistemi yerinden yönetilen küçük birimlere ayırması gerektiği belirtilerek "dağıtık yapı" önerisinde bulunuldu.

Raporda son olarak NATO müttefiki ülkelerin savunma odaklı yatırımlar için tahsis ettiği yaklaşık 250 milyar avroluk fondan, enerji altyapısının korunması ve ekipman stoklanması için pay ayrılması önerisine yer verildi.

Öte yandan, Avrupa devletlerine siber ve fiziksel güvenlik yasalarının uygulanmasını hızlandırmaları ve hibrit saldırılara karşı "caydırıcı ve bütüncül" bir tepki mekanizması kurmaları çağrısı yapıldı.

Eurelectric raporuna göre, Rusya'nın Ukrayna enerji altyapısına yönelik saldırıları, 2022'deki savaşın başlangıcından itibaren sistematik bir yıkım stratejisi izledi ve bu süreçte Ukrayna'nın enerji altyapısının ve üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 50'si imha edildi. Özellikle termik santrallerin üretim kapasitesinin yüzde 67'sinden fazlası kaybedildi.

Savaş sürecinde siber saldırıların da arttığının kaydedildiği raporda, Sandworm gibi gruplar aracılığıyla trafo merkezlerini devre dışı bırakacak zararlı yazılımlar kullanıldığı da öne sürüldü.