Ayıplı mal ve sanal dolandırıcılık tuzağı hızla artıyor

Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan verilere göre, 2022 yılında ayıplı mal şikayetlerinde yüzde 40’lık bir artış yaşanırken, aynı dönemde sanal dolandırıcılık vakaları yüzde 60 oranında büyüdü. Sadece 2023’ün ilk altı ayında yaklaşık 1 milyon kullanıcı dolandırıcıların hedefi haline geldi. Uzmanlar, bu tabloyu tüketicilerin bilinçsizliği ve dijital ortamda artan güvenlik açıklarıyla bağlantılı olarak değerlendiriyor.

Ayıplı mal temelde, satın alınan bir ürünün vaat edilen kaliteyi sağlayamaması veya herhangi bir kullanım hatasıyla karşılaşılması olarak tanımlanabilir. Ancak çevrim içi alışverişlerde bu durum daha karmaşık bir hal alıyor. Tedarikçi ve satıcıların sorumluluklarını yerine getirmemesi, müşteriye iade ya da değişim olanaklarının sunulmaması gibi birçok sorun, kullanıcıları çıkmaza sürüklüyor. Özellikle indirimli fiyatlar ve çekici kampanyalarla satışa sunulan ürünlerin büyük bir kısmında bu tür problemler baş gösteriyor.

Diğer tarafta sanal dolandırıcılık çok daha dikkat çekici bir tehdit oluşturuyor. Sahte web siteleri, kopya ödeme platformları veya bireyleri kandırmayı amaçlayan phishing (oltalama) yöntemleri giderek daha yaygın hale geliyor. Söz gelimi, sahte bir alışveriş sitesinden yapılan ödemeler sonucunda ürün gönderilmediği gibi kişisel ve finansal bilgilere erişim sağlanarak daha ciddi zararlar meydana geliyor.

Yapılan araştırmalara göre tüketiciler özellikle popüler e-ticaret kampanya dönemlerinde daha savunmasız durumda. Öne çıkan iki durumdan biri, alışveriş yapmadan önce satıcı ve platform güvenilirliğini kontrol etmeye yeterince zaman ayrılmaması; diğeri ise başlıca ödeme yöntemleri dışında kalan araçlara yönelinmesi. Bu davranışlar dolandırıcılara adeta davetiye çıkarıyor.

Tüketici Hakları Derneği yetkilileri, kullanıcıların hem kendilerini hem de çevresindekileri korumak adına daha bilinçli olması gerektiğini vurguluyor. Özellikle kredi kartı bilgilerini sadece bilinen ve onaylı sitelerde kullanmak, alışveriş öncesinde yorumları incelemek ve sahte sitelere karşı dikkatli olmak önem taşıyor.

Gelecekte internet ortamlarında güvenin yeniden tesis edilebilmesi için uzmanlar, yasal düzenlemelerle birlikte artırılmış dijital güvenlik stratejilerinin geliştirilmesi gerektiği görüşünde birleşiyor. Eğitim programlarıyla tüketicilerin bilinç düzeyi artırılırken, denetim mekanizmalarının da sıkılaştırılması şart.

Gördüğümüz üzere, teknolojinin sunduğu olanaklar her ne kadar hayatımızı kolaylaştırsa da bu kolaylıkların gizlediği riskleri görmezden gelmek mümkün değil. Bu nedenle tüketiciler dijital dünyada yalnızca avantajlara değil, aynı zamanda olası tehditlere karşı da hazırlıklı olmalı. Ayıplı mal ve sanal dolandırıcılık tuzaklarına karşı dikkatli olmak, artık çağımızın yeni gerçeği olarak karşımıza çıkıyor.

(Dilvin Altıkardeş)