Bilgi ve artan erişimle manipülasyonun hızı da arttı  

Çeşitli araştırmalar, bireylerin manipülatif içerikler karşısında yeterince direnç gösteremediğini ortaya koyuyor. Özellikle sosyal medya platformlarında yayılan yanlış bilgiler, algı yönetimi ve kitleleri yönlendirme amacıyla kullanılabiliyor. Stanford Üniversitesi'nde 2023 yılında yapılan bir çalışma, genç nesillerin bile dijital ortamda yayılan bilginin doğruluğunu sorgulama becerisinin düşük seviyelerde olduğunu ortaya çıkardı. Araştırmaya katılanların %67’si sosyal medyada karşılaştıkları içeriklerin kaynağını kontrol etmeden doğru kabul ettiklerini ifade etti.

Manipülasyonun hız kazanmasının en büyük nedenleri arasında, sosyal medya algoritmalarının kâr amacıyla kullanıcıların ilgisini çekecek tartışmalı ya da çarpıcı içerikleri ön plana çıkarma eğilimi bulunuyor. Bu durum hem bireyler arası kutuplaşmayı artırıyor hem de fikir ayrılıklarının daha çetin hale gelmesine neden oluyor. Öte yandan, bilgi kaynakları gittikçe yükselen bir güvensizlik sorunuyla karşı karşıya. İnsanlar, hangi içeriklerin doğru olduğu konusunda kararsızlık yaşıyor ve taraflı haberlerin etkisi altında kalabiliyor.

Araştırmacılar, bu soruna çözüm üretmek için medya okuryazarlığının artırılmasını öneriyor. Medya okuryazarlığı, bireylerin doğru bilgiye ulaşabilmesini sağlamakla kalmayıp aynı zamanda manipülatif içeriklere karşı eleştirel bir duruş geliştirmelerine de yardımcı olabilir. Finlandiya, bu alanda örnek teşkil eden ülkeler arasında yer alıyor. Hükümet destekli projeler ve eğitim reformları sayesinde, vatandaşların bilgi doğrulama yeteneklerinin geliştiği gözlemleniyor. 2022 yılında yapılan bir uluslararası basın araştırması, Finlandiya halkının yanlış bilgilerle karşılaştıklarında en temkinli davranan toplumlardan biri olduğunu ortaya koydu.

Uzmanlar ayrıca haber üreticilerinin etik standartlara daha sıkı bir şekilde uymasını gerektiğini belirtiyor. Yalan haberlerin yayılmasını önlemek ve dijital platformların şeffaflığını artırmak için global iş birliklerine ihtiyaç duyulduğu açıktır. Bunun yanı sıra, bireylere daha bilinçli medya tüketimi alışkanlıkları kazandırmak için çeşitli eğitim programlarının geliştirilmesi gereklidir.

Artan erişim, dünyanın dört bir yanındaki insanlar için paha biçilmez fırsatlar sunsa da bu fırsatların sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi önemlidir. Manipülasyon hızındaki bu kritik artışla baş edebilmek için hem bireysel hem de toplumsal anlamda proaktif adımlar atılması gerekiyor. Aksi takdirde, bilgi çağının sunduğu olanaklar yanlış bir şekilde kullanılarak büyük ölçekli yanılgılara yol açabilir. Sosyal sorumluluğun önem kazandığı bu dönemde, doğru bilginin yayılımını sağlamak ve dezenformasyonu önlemek hepimizin görevi olmalıdır.

(Sema Yüksel Güngörmez)