Cebimizdeki ekran, hafızamızı ele geçiriyor

Son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar, teknolojik cihazların aşırı kullanımının bilgi depolama ve hatırlama süreçlerini nasıl değiştirdiğini ortaya koyuyor. Beynimiz, bilgiyi öğrenmek ve hatırlamak için aktif bir çaba göstermeli. Oysa, dijital cihazların sürekli kullanımının bizi bu temel süreçlerden uzaklaştırdığı bir gerçek. Özellikle, telefonlardaki not alma özellikleri, hatırlatıcı uygulamalar ve arama motorları, insanların bilgiyi "kendi hafızaları yerine cihazlara emanet ettiği" şeklinde bir davranış biçimini teşvik ediyor. Bu durum, uzun vadede hafızanın zayıflamasına yol açabiliyor.

Henüz birçok kişi farkında olmasa da bu duruma bir isim bile verilmiş durumda: "Dijital Amnezi". Araştırmalar, insanların artık öğrendikleri bilgilerin büyük bir kısmını kısa süreli hafızalarında tutup çok daha kolay unuttuğunu ortaya koyuyor. Çünkü çoğu kişi, ihtiyaç duyduğu bilgiye birkaç saniyelik ekran dokunuşuyla ulaşabileceğinin rahatlığını yaşıyor. Bu da beynin doğal öğrenme süreçlerini aktif olarak çalıştırmamaya alışmasına sebep oluyor. Bazı akademisyenler, bu alışkanlıkların özellikle genç nesiller arasında daha yaygın olduğuna dikkat çekiyor.

Uzmanlara göre ekran kullanımının bu denli yaygınlaşması, bireylerin bilgiyi analiz etme yetilerini de köreltiyor. Sadece bilgiye erişim yeteneğimiz değil, aynı zamanda anlama, yorumlama ve analiz etme gibi üst düzey bilişsel becerilerimiz de yavaş yavaş geriliyor. Anlık bildirimlerle bölünen dikkatimiz ve sürekli ekran kaydırmalarıyla tetiklenen zihinsel kurgu, yoğunlaşma kapasitemize ciddi oranda zarar veriyor.

Peki, çözüm ne? Uzmanlar, öncelikle teknoloji kullanımımız konusunda bilinçli olmamız gerektiğini savunuyor. Tek bir düğmeye basarak sonsuz bilgiye ulaşmanın kolaylığı cazip olsa da bu tür kolaylıkların uzun vadede zihinsel sağlığımıza zarar verdiğini unutmamalıyız. Hafızamızı geliştirmek için küçük alışkanlık değişiklikleri yapmak mümkün. İşe, günlük bilgileri not almak yerine akılda tutmaya çalışarak başlamayı öneriyorlar. Bunun yanı sıra, telefon ve bilgisayar kullanım sürelerini mümkün olduğunca azaltıp dijital detoks uygulamalarıyla ekranla geçirilen zamanın kontrol altına alınmasının önemine vurgu yapıyorlar.

Cebimizde taşıdığımız cihazlar hayatımızı birçok açıdan kolaylaştırırken bizi zihinsel olarak esir alabilir mi? Bu sorunun cevabı, teknolojiyi nasıl kullandığımızda saklı. Hafıza ve bilişsel becerilerimizi korurken teknolojinin sunduğu imkanlardan faydalanmak tamamen bizim elimizde. Unutmayalım ki güçlü bir hafıza, günlük yaşamın ötesine geçerek kişisel gelişimimizin ve sağlıklı bir zihnin temel taşıdır. Ekranlarımız bize ne kadar çeşitli imkanlar sunsa da doğal zeka ve hafızamızın değerini korumak önceliğimiz olmalıdır.

(Fatma Hatun Altıkardeş)