Çiğ süt gerilerken peynir ve yoğurt üretimi yükselişte

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre son bir yıl içinde çiğ süt üretimi yüzde 7 oranında gerilemiş durumda. Bunun başlıca nedenleri arasında artan yem maliyetleri, çiftçilerin üretime devam etmekte zorlanması ve küçük ölçekli işletmelerin sektörden çekilmesi yer alıyor. Öte yandan, sanayide işlenerek katma değer kazandırılan süt ürünlerinde artış dikkat çekiyor. Özellikle tam yağlı peynir ve probiyotik içerikli yoğurt gibi ürünler, pazarda hem iç hem de dış talep açısından ön plana çıkıyor.

Uzmanlar, bu dönüşümün temel nedenlerinden birinin süt sektöründe artan maliyetlerin işletmecilere yeni üretim stratejileri benimsetmesi olduğuna dikkat çekiyor. Çiftçiler, çiğ süt satışından elde ettikleri gelirin maliyetleri karşılamaması nedeniyle, sütlerini endüstriyel işletmelere yönlendirmeyi tercih ediyor. Endüstriyel tesislerde işlenen bu sütler, daha uzun raf ömrüne sahip ve ek katma değer yaratan ürünlere dönüştürülüyor.

Araştırma sonuçları, tüketici tercihleri üzerindeki değişimleri de açıkça ortaya koyuyor. Taze tüketimden daha çok uzun raf ömrüne sahip ürünlere yönelim dikkat çekiyor. Özellikle "doğal", "organik" veya "probiyotik" gibi etiketlere sahip ürünler piyasada öne çıkarken, zamana karşı yarışan günümüz insanı için pratikliği artırılmış ambalajlı ürünlerin cazibesi her geçen gün artıyor.

Yurtdışına yönelik yapılan süt ürünleri ihracatında da benzer bir trend söz konusu. Türk peyniri ve yoğurt çeşitleri, Orta Doğu ve Avrupa pazarlarında büyük ilgi görüyor. 2022 yılının ilk yarısı ile 2023 aynı dönemini kıyaslayan raporlara göre, ihracatta yüzde 10’luk bir büyüme yaşandığı belirtiliyor.

Ancak sektördeki bu geçiş aşamasında bazı dengelerin gözetilmesi gerektiği uzmanlar tarafından sıklıkla vurgulanıyor. Çiğ süt üretiminin kesintiye uğraması, uzun vadede düzenli arzın sağlanmasını zora sokabilir. Bu nedenle devletin çiğ süt üretimine daha fazla destek sağlaması, yerel üreticilerin sürdürülebilirliği açısından kritik bir noktada bulunuyor.

Özetle, Türkiye’deki süt sektörü önemli bir dönüşüm sürecinden geçiyor. Çiğ süt üretimindeki daralma, işlenmiş süt ürünlerine olan ilgiyi artırırken, pazarın talepleri doğrultusunda üreticiler yeni çözümler geliştiriyor. Ancak bu dönüşümde dengeli bir yaklaşım benimsenmemesi hâlinde, sektörel yapının hem tüketici hem de üretici tarafını etkileyebilecek olumsuz sonuçlarla karşılaşılması olası görünüyor.

(Dilvin Altıkardeş)