Dünya ve Türkiye’de kanser bilançosu ağırlaşıyor

Uzmanlar, bu hızlı artışın birçok faktöre bağlı olduğunu ifade ediyor. Özellikle sigara kullanımının, sağlıksız beslenme alışkanlıklarının, obezitenin ve çevresel faktörlerin kanser üzerinden ciddi bir etkisi olduğu vurgulanıyor. Türkiye’de yapılan otoriteler tarafından yayımlanan verilere göre en sık görülen kanser türleri arasında akciğer, meme ve kolon kanseri bulunuyor.

Tıp dünyası, kanser teşhis ve tedavisinde önemli ilerlemeler kaydetmekle birlikte, erken teşhisin önemi her fırsatta altı çizilen bir konu. Sağlık Bakanlığı’nın düzenli olarak yürüttüğü farkındalık kampanyaları, vatandaşların erken teşhis için tarama testlerine katılımını teşvik etmeyi amaçlıyor. Kadınlar için meme kanseri ve serviks kanseri taramaları, aynı şekilde erkekler için prostat kanseri taramaları ücretsiz sunuluyor. KETEM (Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezi) şubeleri ülke genelinde bu konuda hizmet sağlamayı sürdürüyor.

Uzman doktorlardan alınan bilgilere göre, bireylerin sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazanması gerekiyor. Günde en az 30 dakika egzersiz, dengeli bir diyetle beslenme, tütün kullanımından uzak durma ve düzenli sağlık kontrolleri ile kanserin erken evrede yakalanma şansı artırılabilir. Ayrıca devlet destekli aşılama programları ile rahim ağzı kanseri gibi önlenebilir türlerin tamamen ortadan kaldırılması hedefleniyor.

Kanserle mücadelede yalnızca sağlık alanındaki çabalar değil, aynı zamanda toplumun duyarlılığı ve bilinç düzeyi de büyük önem taşıyor. Türk Kanser Derneği gibi sivil toplum kuruluşlarının çalışmaları, hasta ve hasta yakınlarına hem psikolojik hem de maddi anlamda önemli bir destek oluyor. Eğitim seminerleri, farkındalık etkinlikleriyle toplumu bilgilendirme çalışmaları yapılıyor ve daha fazla insanın düzenli sağlık kontrollerine teşvik edilmesi hedefleniyor.

Göz ardı edilmemesi gereken bir başka nokta ise çocukluk çağı kanserleri. Türkiye'de her yıl yaklaşık 3500 çocukta kanser teşhisi konuluyor. Ancak erken tedaviyle çocukluk kanserlerinde yüzde 70-80 iyileşme oranları yakalanabiliyor. Bu nedenle anne ve babalara büyük bir görev düşüyor; çocuklarının şikayetlerini dikkate almalı ve rutin sağlık kontrollerini ihmal etmemeliler.

Kanserin küresel ölçekte yarattığı zulüm yalnızca insan hayatıyla sınırlı kalmazken büyük ekonomik yükler de doğuruyor. Dünya genelindeki ekonomik maliyetin yıllık 1 trilyon doları bulduğu ifade ediliyor. Bu nedenle hem bireyin hem de toplumsal yapının güçlendirilmesi, uzun vadede büyük faydalar sağlayabilir.

Kanseri önlemek mümkün olmasa da riski azaltmak adına alınabilecek basit önlemler, bireylerin yaşam kalitesini direkt olarak etkiliyor ve hayat kurtarıyor. Erken teşhisle pek çok hayatın değiştiği bilinciyle hareket etmekte fayda var. Sağlık otoriteleri ise mücadelede halk desteğiyle daha etkin ve kapsamlı sonuçlar elde edilebileceği görüşünde birleşiyor.

(Özkan Güngörmez)