Kentsel dönüşüm, ülkemiz için savunma sanayisi kadar önemli

Türkiye genelinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından açıklanan veriler, nüfusun büyük bir kısmının eski ve riskli yapılarda yaşadığını ortaya koyuyor. 2021 yılında yapılan çalışmalara göre Türkiye'deki binaların yaklaşık %60'ının depreme dayanıklılık testlerini geçemeyecek durumda olduğu tespit edilmişti. Bu tür konutlar yalnızca doğal afetler sırasında büyük yıkımlara yol açma riski taşımakla kalmıyor, aynı zamanda ekonomik kayıpları ve sosyal travmaları derinleştiriyor. Kentsel dönüşüm ise bu tablodaki en kritik çözüm yollarından biri olarak öne çıkıyor.

Günümüzde yapılan yatırımlar, Türkiye’nin savunma sanayisindeki atılımlarıyla kıyaslandığında kentsel dönüşümün çok daha geniş çaplı bir etkisi bulunuyor. Bir teknoloji ya da silah sistemi ülkenin sınırlarını koruyabilirken, yenilenen bir bina ya da sağlam bir mahalle tüm toplum yapısını göçük altında kalmaktan kurtarabilir. Özellikle beklenen Marmara depremi senaryoları ışığında uzmanların ifade ettiği gibi, güçlü bir kentsel dönüşüm planı, yalnızca bir altyapı müdahalesi değil, aynı zamanda hayat kurtaran stratejik bir adım olarak kabul edilmeli.

Ancak başarılı bir kentsel dönüşüm stratejisi geliştirmek sadece binaları yenilemekle sınırlı kalmıyor. Üniversitelerden gelen araştırmalara göre Türkiye'de sürdürülebilir kentsel dönüşüm projelerinin uygulanması için, sosyal konut politikaları, yeşil alanların artırılması, enerji verimliliğine yönelik sistemlerin devreye alınması ve kamu-özel sektör ortaklıklarının güçlendirilmesi gerekiyor. Uzmanların sıkça vurguladığı gibi plansız ya da bölgesel ihtiyaçlara duyarsız bir kentsel dönüşüm politikası, uzun vadeli zararlar doğurma potansiyeline sahip.

Son yıllarda özellikle İstanbul, İzmir ve Bursa gibi büyükşehirlerde başlatılan büyük çaplı yenileme projeleri, atılan doğru adımların somut örnekleri olarak görülüyor. Örneğin İstanbul’un kentsel dönüşüm alanlarından Fikirtepe’de yapılan çalışmalar sayesinde bölgenin hem altyapısında hem de sosyal yaşam koşullarında ciddi iyileşme gözlenmekte. Lakin tüm bu başarı hikayelerine rağmen hâlâ dönüşüm projelerinde hız ve kapsam anlamında istenilen seviyeye tam olarak ulaşılamadığı da ortada.

Daha geniş perspektiften bakıldığında, kentsel dönüşüm projelerinin yalnızca afet riskine karşı değil, aynı zamanda modern şehirleşme standartlarına uyum sağlama amacı da taşıması gerektiği ortadadır. Akıllı şehir teknolojilerinin entegrasyonu, çevre dostu malzemelerin kullanımı ve enerji verimli binaların inşa edilmesi, geleceğin şehirleri için odak noktaları arasında yer almalı.

Tüm bu gerçekler ışığında kentsel dönüşüm, basit bir bina yenileme çabasının çok ötesine geçerek ülkemizin kalkınmasında yeni bir dönemin kapılarını aralamaktadır. Nasıl ki savunma sanayisi geleceğin tehditlerine karşı ulusal stratejik güvenlik anlayışının temelini oluşturuyorsa, kentsel dönüşüm de deprem gibi doğal tehditlere karşı toplumsal güvenliği koruyacak en güçlü yapılardan biridir. İnsan hayatının en değerli öncelik olduğu bilinciyle hareket edildiği takdirde, kentsel dönüşüm yalnızca şehirlerin değil, aynı zamanda toplumsal yapımızın da dayanıklılığını artıracak kritik bir adım olacaktır.

(Ayşe Yıldırım)