Körfez gerilimi tarımı tehdit ediyor: Gübre ve enerji krizi derinleşiyor

Uzmanların yaptığı son araştırmalar, yaşanan bu krizin tarımsal üretim üzerindeki etkisinin düşündüğümüzden daha derin olduğunu ortaya koyuyor. Gübre tedarik zincirindeki aksamalardan dolayı artan maliyetler, çiftçilerin üretim kapasitesini ciddi ölçüde daraltıyor. Öte yandan petrol ve doğal gaz gibi enerji kaynaklarındaki fiyat artışları, tarımda kullanılan makinelerin enerji giderlerini yükseltiyor ve verimliliği düşürüyor. Uzun vadede tarımdaki bu düşüşün, küresel ölçekte gıda güvenliğine yönelik bir tehdit oluşturabileceği belirtiliyor.

Bu noktada özellikle gübre üretiminde ve ticaretinde büyük rol oynayan bazı Körfez ülkelerinin durumuna dikkat çekmek gerekiyor. Krizin kökeninde yatan nedenler arasında, bölgedeki siyasi istikrarsızlık ve uluslararası ekonomik yaptırımlar ön plana çıkıyor. Örneğin, Ortadoğu’daki azot bazlı gübre üretiminin yüzde 30’undan fazlasını sağlayan İran, yaptırımlardan dolayı sevkiyat sıkıntıları yaşıyor. Katar ve Suudi Arabistan gibi ülkeler ise doğal gaz ve enerji piyasalarındaki oyun kurucu rollerini söz konusu siyasi tansiyonu yönetirken koz olarak kullandıklarından dolayı, küresel piyasalarda belirsizlik yaratıyor.

Araştırmacılar, yaşanan bu gübre ve enerji krizinin en çok gelişmekte olan ülkelerdeki tarımı vurduğunu belirtiyor. Örneğin Hindistan, Brezilya ve bazı Afrika ülkelerinde çiftçiler, yüksek maliyetler karşısında daha az gübre kullanmak zorunda kaldıkları için ürün verimliliğinde kayda değer bir düşüş yaşanıyor. Tarımsal girdilerin ithalata bağımlı olduğu bu ülkelerde hasatların azalması, yalnızca çiftçileri değil, aynı zamanda tüketicileri de etkileyerek gıda fiyatlarının artmasına neden oluyor.

Mevcut durumda krizin ne zaman sona ereceğine dair net bir öngörüde bulunmak zor. Ancak uzmanlar, Körfez’deki gerilimlerin azalmaması durumunda gübre ve enerji fiyatlarının yüksek seviyelerde kalmaya devam edeceği konusunda hemfikir. Bu da yalnızca tarımı değil, ona bağlı tüm sektörleri ve sonuç olarak tüketicileri etkileyen daha büyük bir domino etkisini tetikleyebilir.

Dolayısıyla ulusal hükümetlerin yanı sıra uluslararası organizasyonların da bir an önce harekete geçmesi gerekiyor. Aksi takdirde, hâlihazırda artan gıda fiyatları daha fazla insanı yoksulluk sınırının altına itebilir ve dünya çapında daha büyük sosyal krizlerin kapısını aralayabilir.

(Özkan Güngörmez)