Türkçe deyimlerimiz tehdit altında!

Dilbilim uzmanları, Türkiye’nin sahip olduğu köklü sözlü ifade geleneğinin, modern yaşam alışkanlıkları nedeniyle giderek zayıfladığını dile getiriyor. Gençler arasında yapılan araştırmalar da bu gerçeği ortaya koyuyor. Üniversite öğrencileriyle yapılan bir ankette katılımcıların %70’inden fazlası, günlük konuşmalarında deyimlere çok az yer verdiklerini veya deyim kullanımını tamamen bırakmaya başladıklarını belirtiyor. Bu durum, dilimizin çeşitliliğini ve derinliğini korumak için ciddi bir uyarı niteliğinde.

Deyimler, bir dile yalnızca estetik zenginlik kazandırmaz; aynı zamanda bir toplumun tarihini, değerlerini ve kültürel mirasını yansıtır. Örneğin, “Sakla samanı, gelir zamanı” deyimi, sabırlı olmanın ve her şeyin zamanında değer kazanabileceğinin vurgusunu yaparken, “El elden üstündür” sözü, insanın birbirinden destek almasının önemine işaret eder. Ancak giderek daha az kullanılan bu ifadeler, bugün dijital dil normları ve basitleştirilen ifadeler içinde unutulma tehlikesiyle yüz yüze.

Dilbilimciler, bu durumu önlemek için eğitim sisteminin rolüne dikkat çekiyor. İlköğretimden başlayarak Türkçe derslerine deyim kullanımı ve anlamına yönelik özel alanlar açılması öneriliyor. Ayrıca, sosyal medya platformlarının yaratıcı içerikleri desteklemek amacıyla deyimlerin kullanımını teşvik etmesi gerektiği belirtiliyor. Bunun yanında edebiyat camiasının da hem popüler romanlarda hem akademik çalışmalarda bu kültürel değerleri daha fazla işlemeye yönelik adımlar atması gerektiği ifade ediliyor.

Uzun vadeli bir bakışla değerlendirildiğinde, dildeki zenginliği korumak için bireysel çabaların da önemli olduğunu söylemek mümkün. Ailelerin çocuklarına deyimlerin anlamını öğretmesi ve günlük hayatlarında kullanarak bu ifadeleri aktarması hayati bir rol oynuyor. Unutmamak gerekiyor ki diller yalnızca kelime topluluğu değildir; aynı zamanda bir milletin duygularını, bilgeliğini ve yaşama bakışını saklayan hazinelerdir.

Türkçe deyimlerimiz bize köprü kurar; geçmişten geleceğe uzanan bir bağdır bu. Ancak bu bağı korumazsak, sıradanlaşan meydan okumalar arasında bu eşsiz hazineyi kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabiliriz. Gelecek nesillerin, kültürümüze dair aynı derinlikli anlayışa sahip olabilmesi bizim sorumluluğumuzda. Dilimizi yeniden diriltmek ve deyimlerimizi yaşatmak hepimizin elinde!

(Dilvin Altıkardeş)