Türkiye’de doğurganlık oranı düşmeye devam ediyor 

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verilerine göre, doğurganlık oranı 2001 yılında kadın başına 2,38 çocukken, 2022 itibarıyla 1,62'ye geriledi. Bu oran, nüfusun yenilenme seviyesi olarak kabul edilen 2,1'in oldukça altında seyrediyor. Uzmanlar, bu eğilimin yalnızca demografik yapıyı değil, sosyal ve ekonomik dengeleri de derinden etkileyebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.

Doğurganlık oranındaki düşüş, ekonomik koşullar ve değişen toplumsal normlar gibi çeşitli faktörlere bağlanıyor. Uzmanlara göre, en önemli nedenlerden biri ekonomik kaygılar. Özellikle genç çiftler arasında artan geçim sıkıntıları, çocuk sahibi olma kararını giderek daha fazla erteleyen bir kesimi ortaya çıkarıyor.

Uzmanların araştırması, ekonomik belirsizliğin doğum oranları üzerindeki etkisini açıkça ortaya koyuyor. Araştırmaya göre, ailelerin yüzde 68’i, yakın dönemde çocuk düşünmemelerinin sebebi olarak ekonomik sıkıntıları gösteriyor. Artan konut ve yaşam maliyetlerinin bu kararlarda önemli bir rol oynadığı belirtiliyor.

Diğer bir önemli faktör ise kadınların eğitim ve iş gücüne katılım oranlarındaki artış. Özellikle üniversite mezunu kadınlar arasında kariyer hedefleri, çocuk sahibi olma planlarını geri plana atabiliyor. TÜİK verilerine göre, 2000’li yıllarda yüzde 27 olan kadınların iş gücüne katılım oranı, 2022’de yüzde 35'e yükselmiş durumda. Eğitime ve kariyere öncelik veren kadınlar için annelik yaşının ileriye kaydığı gözlemleniyor.

Toplumsal normların değişimi de doğurganlık oranlarındaki düşüşte önemli bir role sahip. Daha önce evlenme ve çocuk sahibi olma yaşı erken dönemlere kayarken, günümüzde birçok bireyin kariyerlerine odaklanarak bu süreçleri ertelediği gözlemleniyor. TÜİK'in evlilik yaşlarına ilişkin yaptığı bir başka çalışma da bunu destekliyor; ortalama evlilik yaşı erkeklerde 27,9’a, kadınlarda ise 25,4’e çıkmış durumda.

Uzmanlar, doğurganlık oranının düşmeye devam etmesi durumunda Türkiye’de yaşlanma oranının hızla artacağını öngörüyor. Bu durumun sağlık sistemlerinden emeklilik planlamalarına, iş gücü piyasasından sosyal harcama bütçelerine kadar birçok alanda etkili olması bekleniyor.

Doğurganlık oranındaki bu düşüşe dikkat çeken hükümet ve bazı sivil toplum kuruluşları, farklı teşvik politikalarını devreye sokmaya başladı. Çocuk bakım teşvikleri, uzun vadeli aile destek programları ve kadın çalışanlara yönelik esnek çalışma saatleri gibi uygulamalar tartışılıyor. Ancak bu tür önlemlerin ne derece etkili olacağı henüz belirsizliğini koruyor.

(Sema Yüksel Güngörmez)