Türkiye plastik çöplüğüne mi dönüşüyor?

Son dönemlerde yapılan araştırmalar, Türkiye’nin Avrupa ülkelerinden en fazla plastik atık ithal eden ülkelerden biri olduğunu ortaya koyuyor. İngiltere, Almanya ve İtalya gibi ülkelerden alınan bu atıkların büyük bir kısmı geri dönüşüm amacıyla getirilse de, ne yazık ki atık yönetimi süreçlerindeki yetersizlikler sebebiyle bu atıkların önemli bir bölümü çevre kirliliğine yol açıyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve çevre örgütlerinin verilerine göre, geri dönüşüm oranları dünya standartlarının oldukça altında kalıyor. Özellikle kaçak dökümler ve denetimsiz depolama sahaları, hem doğayı hem de insan sağlığını tehdit eden unsurların başında geliyor.

Yapılan bir araştırmada, ithal plastik atıkların önemli bir kısmının geri dönüştürülemediği ve bu atıkların kontrolsüzce ya yakıldığı ya da doğaya terk edildiği belirtiliyor. Bunun sonucunda ortaya çıkan toksik gazlar, hem hava kirliliğini ciddi oranda artırıyor hem de çevredeki canlı türlerini doğrudan etkiliyor. Özellikle Marmara Bölgesi'nde yoğunlaşan plastik işleme tesisleri, bölgedeki tarım ve hayvancılık faaliyetlerine zarar vererek ekonomik bir tehdit oluşturuyor.

Uzmanların dikkat çektiği bir diğer mesele de mikroplastik kirliliği. Plastik atıkların parçalanarak mikroplastiklere dönüşmesi, denizlere ve toprağa karışarak ekosisteme kalıcı zarar veriyor. Türkiye'deki bilimsel çalışmalar, Akdeniz başta olmak üzere birçok deniz bölgesinde mikroplastik yoğunluğunun tehlikeli seviyelere ulaştığını gösteriyor. Bu durum sadece deniz canlılarını değil, besin zinciri aracılığıyla insanları da etkiliyor.

Çevre mühendisleri ve çevreci örgütler, plastik ithalatının kademeli olarak azaltılmasını öncelikli bir adım olarak görüyor. Bunun yanında; yerel geri dönüşüm kapasitesinin artırılması, yenilikçi teknolojilerin kullanılması ve vatandaş bilincinin artırılması gibi politikalar benimsenmeli. Ayrıca, politika yapıcıların uluslararası anlaşmalara daha sıkı bir şekilde uyması ve atık ithalatının denetlenmesi gerekiyor. Aksi takdirde Türkiye'nin çevresel sorunları daha da büyüyebilir ve “Avrupa'nın çöplüğü” imajından kurtulması giderek zorlaşabilir.

(Özkan Güngörmez)