SON DAKİKA
Hava Durumu

Sağlıklı büyümenin sırrı uykuda

Yazının Giriş Tarihi: 06.02.2022 19:48
Yazının Güncellenme Tarihi: 06.02.2022 19:48

Anneler için bebeklerinin beslenmesi ve uyku düzeni çok önemlidir. Bu sadece annelik içgüdüsünden gelen bir titizlik ve endişe değil, aynı zamanda bilimsel olarak alan uzmanı doktorların da dikkat çektiği bir konudur. Bugün sizlerle uykuya dair uzman değerlendirmelerini paylaşmak isterim. Çocuklarımızın uyuduğu saatler, süre, uyku kalitesi onların hem sağlıklı büyümesi hem de bağışıklık sistemi için oldukça önemli. Bebeklerimizi uyku düzenine kavuştururken çevremizden çok fazla tavsiye duyuyoruz ve bunlar zaman zaman birbiriyle çatışan bilgiler olabiliyor. Kimi tecrübeli anneler bebeği tek başına uykuya yatırınca ağlasa da alışıp susacağını savunurken başka anneler de bebek ağladığında kucağına alıp yeniden uykuya dalmasını sağlamak gerektiğini anlatıyor. Anadolu Sağlık Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Esra Kutlu da kısa süre önce yaptığı açıklamada tam bu konuya değiniyor; “Bebeklere kendi başlarına uyumayı öğretirken şunu unutmamalıyız ki, ağlamaları çok doğal bir tepkidir. Ancak ağlarken yanlarında olup destek verirsek, kuracağımız güven ve sevgi bağı da bundan zarar görmez”


Öcelikle bebeğimiz neden uykuya dalmakta, yalnız uyumaya alışmakta zorluk çekiyor, bunu bir tespit etmeliyiz. Uyku bozukluğunun nedenlerinin çevresel veya bebeğe ait faktörler olabildiğini vurgulayan Anadolu Sağlık Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Esra Kutlu, “Odanın ısısı (16-22 derece olmalı), nemi (yüzde 40-60 aralığında olmalı), ışık (karanlık veya loş ışık olmalı), çarşafın katlanması, uykudan önce çocuğun aşırı beslenmesi, bazı ilaçlar (antihistaminikler, soğuk algınlığı ilaçları gibi), bebeğe bakan kişilerin uyku uygulamalarındaki tutarsızlığı, annedeki stres düzeyi ve gebelik dönemi depresyonu gibi nedenler çevresel faktörlerdir. Bebeğe ait faktörler ise; kuru cilt (gerilir ve kaşınır), reflü, alerjik rinit, kolik, diş çıkarma, geniz eti büyümesi, uyku apnesi, dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu, astım, otizm, obezite ve demir eksikliği anemisi olabilir” diyor.  


Anneler sohbet sırasında bebeklerinin ne kadar süre uyuduğunu anlatıp, birbirlerinin bebeklerinin uyku düzeni üzerine yorumlar yapıyoruz. Oysa şunu unutmamalıyız, her bebeğin uyku süresi ve düzeni gelişimine bağlı olarak değişir: “Yenidoğan döneminde, eğer bebeğin fiziksel bir sorunu yoksa uykularının da düzenli olması beklenir. 5-8 ay aralığında bebekler genellikle 3 gündüz uykusu yapar ve toplamda 3-3.5 saat uyurlar. Gece uykuları 10-11 saattir. 9-14 ay aralığında bebeklerin çoğu gündüz 2 kez, toplamda 2.5-3.5 saat uyur. Geceleri 10-11 saat kesintisiz uyuyabilirler. 15-18 ay aralığı, bebekler için tek gündüz uykusuna geçiş dönemidir. Ortalama 2.5-3 saat uyuyabilirler. Eğer gece uykuları da 10-11 saat olursa ideal bir uyku düzeni oluşmuş demektir. 24 aydan sonra gündüz uykuları ortalama 2 saat olur. 2.5 yaştaki uyku süresi gündüz 1.5-2 saat, gece kesintisiz 10-11 saattir” 


Bebeğimizin uyku düzenine kavuşması hem onun hem de bizim için önemli bir kazanım olacaktır, peki bunu nasıl yapacağız? Bazen anneler ne kadar uğraşsa da uzun zaman bebeğin bir uyku düzenine kavuşamadığını görüyoruz. 


İlk 4 ay boyunca bebekle bol temas halinde olmanın çok değerli olduğunu söyleyen Dr. Esra Kutlu’nun bu konudaki tavsiyeleri şu şekilde: “Ancak 4. aydan sonra bebeği destekli uyutmak doğru değil. Bu durum, bebeğin kendi kendine uykuya geçmesini ve kesintisiz uyumasını güçleştirir. Bebekler 60-90 dakikada bir uyanabiliyor. Destekle yani sallayarak, emzirerek, beraber yatarak, pışpışlayarak ve benzeri yöntemlerle uyutulmaya alışmış bir bebek her uyku döngüsünde aynı desteğe ihtiyaç duyacaktır. Tabii bir odada tek başına ağlamaya bırakılan ya da kendi kendine uyumaya zorlanan bebeklerde oluşan stres de uykuya geçmeyi güçleştirir. Şu çok önemli ki; bebek bir an bile annesinin onu terk ettiğini hissetmemeli. Uyku eğitimini en erken 4-6. aydan sonra anne vermelidir. İlk 3-5 gün atlatıldıktan sonra ise baba ya da bebeğin bakımına yardım edecek diğer kişiler devam edebilir. Eğitime mutlaka akşam başlanmalı ve uygun bir yatış- kalkış saati belirlenmelidir.” 
 

Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Esra Kutlu, sağlıklı bir uyku düzeni kurmak için önerilerde bulundu: Saat 18.00’den sonra heyecanlı, hareketli oyunlar, parlak ışıklar yerine; banyo, masaj, kremleme, pijama giydirme ve kitap okuma gibi uyku ritüeli oluşturmaya çalışın. Ancak gece erken yatmasını kolaylaştırmak için sabah en geç 08.00’de perdeleri açıp uyanmasını sağlayın. Bebeğin yatağında yastık dahil hiçbir şey olmamalıdır. Yastığı 2-3 yaştan sonra kullanabilir, yorgan veya battaniye örtmek yerine uyku tulumu tercih edebilirsiniz. Gün içinde odasını 1 saat havalandırmak önemli. Yenidoğan için sert yaylı yatak bulamazsanız lateks yatak kullanabilirsiniz. Çarşafını gererek örtün ya da hareketle toplanmasını engellemek için lastikli çarşaflar kullanın. 


Bebeklerinin bulundukları her ortamda uyumasını isteyen, evin çeşitli alanlarında onu uyutmaya çalışan anneler için de şu önerileri açıklamak gerek: Bebeğinizi uyuttuğunuz ortamın, gece zifiri karanlığa yakın, gündüz loş olmasına dikkat edin.  Gündüz uykularından 15-20 dakika, gece uykularındansa 30-40 dakika önce bebeğinizi odasına geçirin. Bebeğiniz gündüz ve gece uykusunu her zaman aynı ortamda uyumalıdır. Odasını 5. aydan sonra ayırabilirsiniz. Tam bu dönemde bir uyku arkadaşı edinmesini de unutmayın. Uyku arkadaşı, bebekler uykuya geçerken ellerine vermeye çalıştığımız, uykuyla özdeşleştirmesini istediğimiz yumuşak, üzerinde burun, göz, düğme gibi küçük parçaları olmayan, yıkanabilir, tüysüz, çok büyük olmayan bir oyuncaktır. 


“Çocuğunuzu uykuya, konuşarak hazırlayın. Onlar bizi anlıyor.” diyen Kutlu, bebeğinin en ufak bir sesini duyduğunda koşan annelere de bu duruma uyum sağlamaları için tüyolar veriyor: “Ortalama 40-50 dakika bekleyin. Kararlılıkla 3-7 gün tutarlı bir tavır sonuç verecektir. Bebeğinizin çıkardığı en küçük seste yanına koşmayın, çünkü bebeğinizin kendi kendine uykuya dalabilme yeteneğini öğrenme şansını elinden almış olursunuz. Uyku döngülerini atlatırken bebeklerde minik sesler, küçük ağlamalar, sağa sola hızlı dönmeler olağandır. Eğer bebeğiniz gündüz uykularından ağlayarak uyanıyorsa, halen uykusu var demektir, hemen yataktan almayın. Gündüz uykuları yerleştikten sonra, gece uykusu için son gündüz uykusunun ardından 3 saat beklemelisiniz. Uykuya dalmadan önce yatağın içinde sürekli dönüp duran, birisine temas etme ihtiyacı olan bebeklere uykudan önce masaj yapılması, yatağına temas edebileceği yastıklar konması, uyku arkadaşı edinmesine teşvik edilmesi ve ağır battaniye kullanılması faydalı olabilir. Ancak dokunsal hassasiyeti olan bebekler yorgan ve battaniyeden rahatsız olurlar. Onlar için de bacaklarını rahat hareket ettirebilecekleri uyku tulumu kullanabilirsiniz. Prematürelerde uyku eğitimi verilirken tek dikkat edilmesi gereken nokta, düzeltilmiş yaşına göre planlama yapmak olmalıdır. Uyku eğitiminden verimli sonuç alamadığınızda doktorunuza danışmayı ihmal etmeyin.”
Buraya kadar bebeğimizin uyku düzeni için yapılması gerekenleri konuştuk, şimdi de yapılmaması gerekenleri sıralayalım: “Bebeklerin kendi kendilerine uykuya dalmasına fırsat vermeyen tensel dokunmalar. Sallayarak uyutmak. Uykuya geçerken emzirmek veya biberonla besleyerek uyutmak. Kucakta, bebek arabasında uyutmak. Sıcak bir ortamda uyutmak. Bebeği aşırı giydirip uyutmak. Bebeği uyku öncesi yorarak uykuya kolay geçeceğini düşünmek. Bebeği gündüz çok yormak.”
Umuyorum ki uzman görüşünden derlediğim bilgiler acemi ya da kıdemli yeni bebeği olan tüm annelerimizin hayatını kolaylaştıracaktır. 
 

Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar
Yükleniyor..
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.