Türk Dil Kurumu’nun çevrimiçi güncel Türkçe sözlük sayfası var. Bağlantısını şu şekilde paylaşıyorum: https://sozluk.gov.tr/

Burayı aktif şekilde kullanıyorum. Ama her kullanışımda farklı şeylerle karşılaşıyorum. Bu yazıda sadece bir tane örnekten bahsedeceğim.

Bakacağımız kelimemiz “hamd”.

Günlük hayatta “hamdolsun” diye kullanırız. Peki TDK sözlüğünde “hamd” kelimesinin açıklaması nedir? Aynen aşağıya alıyorum:

“Tanrı’ya şükretme.”

Peki, “hamdolsun” kelimesinin anlamı nedir dersiniz?

“‘Tanrı’ya şükürler olsun’ anlamında hoşnutluk anlatan bir söz.”

Hamd kelimesi Arapça kökenli. Dolayısıyla İslâm kaynaklı. İslâm’da tanrı lafzı yoktur. Allah Lafza-i celâli vardır. Hamd da Allah’a mahsustur.

Nitekim Kur’an-ı Kerîm “Hamd, Âlemlerin Rabbi, Rahmân, Rahîm, hesap ve ceza gününün (ahiret gününün) maliki Allah’a mahsustur. (2–4) (Fâtiha Sûresi) âyeti ile başlar.

Hâl böyleyken TDK neye göre Tanrı kelimesini kullanır? Tanrı kelimesinin İslâm ile hiçbir ilgisi yoktur. O hâlde İslâm kaynaklı bir kelimenin anlamı verilirken neden kullanılır. Bu kullanım, “hamd” kelimesinin manasını zedelemez mi? Maneviyatına zarar vermez mi?

Her kelimenin belli bir ağırlığı vardır. İslâm kaynaklı kelimelerde bu ziyadesiyle hissolunur. Hamd kelimesi de bunlardandır. Hamd kelimesinin açıklamasına Tanrı kelimesini boca ettiğinizde o kelimenin maneviyatını da söndürürsünüz. Dolayısıyla anlamından da çok şey götürürsünüz. Güzelim çocuklarımız hamd kelimesinin o manevi tadına eremezler. O uhrevi lezzeti anlayamazlar.

Bir de gelin TDK tarafından “hamdolsun” kelimesine verilen örnek cümleye bakalım:

“Kızımı bugün taburcu ettiler. Hamdolsun hiçbir şeyi kalmadı.” — Necip Fazıl Kısakürek

Örneği kimden vermişler? Üstat Necip Fazıl Kısakürek’ten vermişler. Peki üstat ne demişti?

“Allah, Tanrı’nın belasını versin!” demişti.

TDK yerli ve millî bir sorun olma yolunda emin adımlarla ilerliyor. TDK sözlükleri iptal edilse, yerine Kubbealtı Lügatı getirilse (https://www.lugatim.com/s/hamd) daha hayırlı olur.

Nitekim bu güzelim sözlükte bakın “hamd” ve “hamdolsun” kelimeleri nasıl tarif olunuyor:

ѻ Hamd: Kulun Allah’ın yüceliğini, sonsuz lütuf ve ihsanı karşısında yaratanına minnet ve şükran duygularını bildirmesi: Halifeler şehrinin eşiğinde ilk namazlarını kılarlar, buraya selâmetle girdiklerinin ilk duâsını, ilk hamdini edâ ederlerdi (Rûşen E. Ünaydın).

ѻ Hamd olsun: Allah’ın nîmetlerine ve lutuflarına minnet ve teşekkürü bildirmek üzere kullanılır, Allah’a şükürler olsun, elhamdülillâh: Bizi kâinat kitâbının hulâsası kılan Allah’a hamd olsun (Kâtip Çelebi’den Seç.). Hamd olsun, iyilikten başka bir şey yok (Fâik Reşat). Hamd ü senâ etmek: Allah’ın büyüklüğü ve lutufları karşısında onu methederek şükrünü bildirmek.

Görüldüğü üzere TDK İslâmî kelimelere olan düşmanlığını sürdürmeye devam ediyor. Bu kelimeleri yaşatma gayesi taşımıyor. Bilakis, ilk fırsatta yerlerine gayrı İslâmî olanlarını getiriyor. Güzelim Türkçemize kıyıyor.

Elimde TDK’nın iki ciltlik büyük sözlüğünün 2023 yılında basılan 12. baskısı bulunuyor. Bu sözlükte özellikle İslâmî kelimelerin Türkçe açıklamalarına yer verilmiyor. Bunun yerine bir ok çiziliyor, kelimenin sözde Türkçe karşılığına okuyucu yönlendiriliyor. Okuyucu merak ettiği kelimenin anlamını yeni kelime üzerinden öğrenmeye zorlanıyor. Bu, kavramların okuyucu zihninde yok etme teşebbüsüdür. Doğal dile sert bir müdahaledir. Buna ise kimsenin hakkı yoktur.